Θέσεις - Αλέκος Αργυρού

Πολιτικές Θέσεις - Άλμα!

Σε σχέση με το Κυπριακό πρόβλημα, το κόμμα τάσσεται υπέρ μιας ομοσπονδιακής λύσης όπως την περιγράφουν τα ψηφίσματα του ΟΗΕ, νοουμένου ότι η λύση αυτή θα είναι βιώσιμη, λειτουργική και απόλυτα σύμφωνη με το κοινοτικό κεκτημένο, χωρίς καμία παρέκκλιση από αυτό, θα διασφαλίζει την ενότητα λαού και εδαφών και τη λειτουργικότητα της οικονομίας, και θα σέβεται απαρέγκλιτα τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις ευρωπαϊκές αξίες. Είναι μείζονος σημασίας η Κύπρος να καθίσταται ένα απόλυτα ασφαλές και λειτουργικό κράτος, χωρίς επεμβατικά δικαιώματα τρίτων οποιασδήποτε μορφής και για οποιαδήποτε αιτία. Η ομοσπονδιακή Κύπρος πρέπει να αποτελεί συνέχεια της Κυπριακής Δημοκρατίας, ένα κράτος με μία και μόνη κυριαρχία, μία διεθνή προσωπικότητα και μία ιθαγένεια, όπου οι νόμιμοι κάτοικοι θα ζουν σε συνθήκες ασφάλειας, ευημερίας και ισοτιμίας.

 

 

1. Αξιακή Τοποθέτηση / Όραμα

Η ενέργεια είναι άμεσα συνυφασμένη με το βιοτικό επίπεδο των πολιτών, την κοινωνική συνοχή και την ανάπτυξη της οικονομίας. Αποτελεί δημόσιο αγαθό και κάθε πολίτης και επιχείρηση πρέπει να έχουν πρόσβαση σε προσιτή και καθαρή ενέργεια.

Η ενεργειακή πολιτική της Κύπρου πρέπει να ευθυγραμμίζεται με τους στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης για μείωση εκπομπών και κλιματική ουδετερότητα, αξιοποιώντας την πράσινη μετάβαση ως μοχλό βιώσιμης ανάπτυξης και κοινωνικής δικαιοσύνης.

Το όραμα βασίζεται σε τέσσερις άξονες:

Προσιτή ενέργεια για όλους με μείωση του κόστους ηλεκτρισμού
Ενεργειακή ασφάλεια και αυτονομία με αξιοποίηση φυσικού αερίου και ΑΠΕ
Δίκαιη πράσινη μετάβαση με 100% ΑΠΕ έως το 2050
Αποδοτικότητα και καινοτομία με αναβάθμιση υποδομών και νέες τεχνολογίες

Η Κύπρος διαθέτει ισχυρό δυναμικό ηλιακής ενέργειας και δυνατότητες ανάπτυξης αιολικής ενέργειας, ενώ τα κοιτάσματα φυσικού αερίου αποτελούν σημαντικό εθνικό πλούτο που πρέπει να αξιοποιηθεί με διαφάνεια και υπευθυνότητα.

2. Ανάλυση της Υφιστάμενης Κατάστασης

Η ενεργειακή κατάσταση της Κύπρου παραμένει δύσκολη, με χαμηλή διείσδυση ΑΠΕ και υψηλή εξάρτηση από υγρά καύσιμα.

Κύρια προβλήματα:

Χρήση υγρών καυσίμων για παραγωγή ηλεκτρισμού
Καθυστέρηση έργου φυσικού αερίου στο Βασιλικό
Έλλειψη αποθήκευσης ενέργειας
Ανεπαρκής εκσυγχρονισμός υποδομών
Υψηλή ενεργειακή φτώχεια

3. Πολιτικές Θέσεις / Στόχοι

Προσιτή ενέργεια και καταπολέμηση ενεργειακής φτώχειας
Ενεργειακή ασφάλεια και στρατηγική αυτονομίας
Δίκαιη πράσινη μετάβαση
Δημιουργία νέου πλούτου
Διαφάνεια και λογοδοσία

4. Μέτρα και Προτάσεις Πολιτικής

Αποπεράτωση έργου στο Βασιλικό για εισαγωγή φυσικού αερίου
Επιτάχυνση ανάπτυξης ΑΠΕ και αποθήκευσης ενέργειας
Έξυπνη ρύθμιση αγοράς και δημόσιος έλεγχος
Μεταρρύθμιση της ΑΗΚ και προώθηση καινοτομίας
Προώθηση ηλεκτροκίνησης
Επιχορηγήσεις για ενεργειακή αναβάθμιση
Στοχευμένες κοινωνικές παρεμβάσεις
Ενεργειακές κοινότητες και ενεργειακή δημοκρατία

9. Θέματα Ασφάλειας, Υγείας, Περιβάλλοντος

Διασπορά ενεργειακών υποδομών, προστασία γεωργικής γης και αυστηρό πλαίσιο για μπαταρίες και ανακύκλωση.

10. Νέες Τεχνολογίες

Ανάπτυξη πράσινου υδρογόνου, πράσινης αμμωνίας και σύνδεση αφαλάτωσης με ΑΠΕ.

11. Ανάπτυξη Κοιτασμάτων Φυσικού Αερίου

Αξιοποίηση κοιτασμάτων με διαφάνεια και δημιουργία Εθνικού Ταμείου Φυσικού Αερίου.

Χρονοδιαγράμματα

Βραχυπρόθεσμα 2025–2030

Μείωση τιμής ηλεκτρικού ρεύματος
Αποπεράτωση έργου Βασιλικού
Ηλεκτροκίνηση στο 29%
Ανάπτυξη αποθήκευσης ενέργειας
ΑΠΕ 42,5% έως 2030

Μεσοπρόθεσμα 2030–2040

Επέκταση ΑΠΕ
Πράσινο υδρογόνο
Εξηλεκτρισμός οικονομίας

Μακροπρόθεσμα 2040–2050

100% καθαρή ενέργεια
Πλήρης ενεργειακή αυτονομία

1. Αξιακή Τοποθέτηση / Όραμα

Οραματιζόμαστε μια Κύπρο όπου ο αθλητισμός αποτελεί πυλώνα για την υγιή ανάπτυξη του κάθε προσώπου, αλλά και κάθε κοινωνίας. Ο αθλητισμός πρέπει να είναι προσβάσιμος σε όλους, ανεξαρτήτως ηλικίας, φύλου, αναπηρίας ή κοινωνικοοικονομικής κατάστασης, να ενσωματώνει σύγχρονες τεχνολογίες και διοικητικές πρακτικές που προάγουν τη διαφάνεια, την αποτελεσματικότητα και την κοινωνική υπευθυνότητα, και να στηρίζει τόσο τον μαζικό, όσο και τον ερασιτεχνικό/αγροτικό αθλητισμό.

2. Ανάλυση της Υφιστάμενης Κατάστασης

2.1 Κυπριακός Οργανισμός Αθλητισμού (ΚΟΑ)

Ο ΚΟΑ αντιμετωπίζει σειρά προκλήσεων που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητά του:

  • Απουσία στρατηγικού σχεδιασμού: Έλλειψη μακροπρόθεσμου σχεδίου για την ανάπτυξη του αθλητισμού σε εθνικό επίπεδο.
  • Διοικητική αναποτελεσματικότητα: Υποθέσεις κομματοκρατίας, κακοδιαχείρισης και έλλειψης διαφάνειας έχουν πλήξει την αξιοπιστία του Οργανισμού. Παράλληλα, ενώ οι διάφορες αθλητικές Ομοσπονδίες χρηματοδοτούνται από τον ΚΟΑ και χειρίζονται ζητήματα ανάπτυξης και συμμετοχής των αθλητών σε διεθνείς και άλλες διοργανώσεις, δεν ελέγχονται από τον ΚΟΑ ούτε λογοδοτούν σε αυτόν, με αποτέλεσμα διαρκείς προστριβές ανάμεσα σε οργανώσεις και αθλητές λόγω αδιαφάνειας, άνισης μεταχείρισης κ.λπ.
  • Ανεπαρκής υποδομή: Πολλές αθλητικές εγκαταστάσεις είναι παρωχημένες, μη προσβάσιμες και γεωγραφικά ανισομερείς, με αποτέλεσμα μεγάλες εκτάσεις της γεωγραφικής επικράτειας (π.χ. Πόλη Χρυσοχούς, ορεινή Λεμεσός και ορεινή Λάρνακα) να μην επωφελούνται.
  • Περιορισμένη υποστήριξη ή/και δυσμενής μεταχείριση αθλητών με αναπηρίες και γυναικών αθλητριών: Μη θεσμοθετημένη αντιμετώπιση της βίας και παρενόχλησης, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής, στον αθλητισμό.

2.2 Ο αθλητισμός στην εκπαίδευση και η συμμετοχή ευρύτερα

  • Παρόλο που είναι γνωστή η σημασία της σωματικής δραστηριότητας στα σχολεία, στη χώρα αυτή περιορίζεται κυρίως στο μάθημα της γυμναστικής. Στην δημοτική εκπαίδευση γίνεται από δασκάλους/ες και όχι από καθηγητές/τριες φυσικής αγωγής, ενώ στη Μέση Εκπαίδευση ο χρόνος του μαθήματος περιορίζεται στις μεγαλύτερες τάξεις.
  • Απουσιάζει η ποικιλία των αθλητικών δραστηριοτήτων, στις οποίες μπορούν να συμμετέχουν όλα τα παιδιά σύμφωνα με τις προτιμήσεις ή ανάγκες τους, κάτι που συνδέεται με την έλλειψη κατάλληλης εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών, καθώς και με την απουσία εξοπλισμού και σταδίων.
  • Το Πρόγραμμα «Αθλητισμός Για Όλους», σε συνδυασμό με τα προγράμματα των Δήμων, αποτελεί πολύ καλή πρακτική για προώθηση της συμμετοχής στον αθλητισμό και τη σωματική άσκηση. Ωστόσο, αναπτύσσεται κυρίως στα αστικά κέντρα, με αποτέλεσμα οι μη αστικές περιοχές να μην επωφελούνται, ενώ υπάρχουν περιθώρια ενίσχυσης, εμπλουτισμού και περαιτέρω διάδοσής του.
  • Πολλοί κάτοικοι ασχολούνται με ποδηλασία ή αθλήματα δρόμου (πεζοπορία, μαραθώνιος), αλλά δεν υπάρχουν κατάλληλες υποδομές που να επιτρέπουν αυτές τις δραστηριότητες είτε ως μέσο άσκησης είτε ως μέσο βιώσιμης κινητικότητας.
  • Παρά το ότι η Κύπρος είναι νησί, δεν υπάρχουν επαρκείς υποδομές και προγράμματα που να προσφέρουν στους πολίτες, από τη σχολική ηλικία, επαφή με την κολύμβηση και τα θαλάσσια σπορ.

2.3 Εμπλοκή Συνδέσμων Φιλάθλων (ΣΥ.ΦΙ.)

  • Ο αθλητισμός δεν νοείται χωρίς φιλάθλους. Ωστόσο, φαινόμενα όπως χειραγώγηση αγώνων και οπαδική βία κρατούν μακριά από τα γήπεδα μεγάλες ομάδες του πληθυσμού.
  • Η οπαδική βία, παρόλο που έχει περιοριστεί, συνεχίζει να απαιτεί συνεχή εγρήγορση. Παράγοντες όπως η εμπορευματοποίηση του ποδοσφαίρου, η διαφθορά, η ανοχή του φανατισμού από διοικητικούς παράγοντες και η καχυποψία απέναντι στην ΚΟΠ, τις ομοσπονδίες, τους συνδέσμους και τα ΜΜΕ, δυναμιτίζουν τον υγιή αθλητισμό και πυροδοτούν φαινόμενα βίας και ανομίας.
  • Παρότι υπάρχουν οργανωμένοι σύνδεσμοι φιλάθλων (ΣΥ.ΦΙ.), η λειτουργία τους δεν διέπεται από σαφές θεσμικό πλαίσιο που:
    • να ορίζει τις υποχρεώσεις τους, και
    • να θεσμοθετεί τη συνεργασία τους με σωματεία και κράτος και τη δημιουργική συμβολή τους στις αθλητικές διοργανώσεις.

3. Πολιτικές Θέσεις / Στόχοι

  • Σχεδιασμός, συντονισμός και παρακολούθηση της αθλητικής πολιτικής της χώρας.
  • Εκσυγχρονισμός του ΚΟΑ για ενίσχυση χρηστής διακυβέρνησης, διαφάνειας, λογοδοσίας και αποτελεσματικότητας.
  • Εξυγίανση ποδοσφαίρου, με αυστηρή εφαρμογή κανόνων για χειραγώγηση αγώνων και νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.
  • Νέα προσέγγιση του ρόλου του αθλητισμού στο εκπαιδευτικό σύστημα, με διεύρυνση τρόπων, μεθόδων και μέσων γυμναστικής στα σχολεία.
  • Προώθηση σωματικής δραστηριότητας και συμμετοχής στον αθλητισμό σε όλη τη γεωγραφική επικράτεια, χωρίς διακρίσεις, με στόχο την υγεία, την κοινωνικοποίηση και την ένταξη ευάλωτων ομάδων.
  • Ανάπτυξη υποδομών και δημιουργία συνθηκών βιώσιμου και προσοδοφόρου αθλητικού τουρισμού.
  • Καλλιέργεια υγιούς οπαδικής κουλτούρας, αντιμετώπιση βίας στα γήπεδα, πρόληψη και καταπολέμηση κακοποίησης, παρενόχλησης, ρητορικής μίσους και διακρίσεων στον αθλητισμό.
  • Εκπαίδευση και επιμόρφωση: Προγράμματα κατάρτισης για προπονητές, διαιτητές και διοικητικά στελέχη για επαγγελματική ανάπτυξη και εφαρμογή βέλτιστων πρακτικών.

4. Μέτρα και Προτάσεις Πολιτικής

Πολιτική 1: Σχεδιασμός, συντονισμός και παρακολούθηση της αθλητικής πολιτικής

Δημιουργία Διεύθυνσης Αθλητικής Πολιτικής εντός του Υπουργείου Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, με βασική αρμοδιότητα τον στρατηγικό σχεδιασμό, εφαρμογή και εποπτεία της αθλητικής πολιτικής και τη διαθεματική συνεργασία.

Επιμέρους πτυχές της αποστολής της:

  • Πρόληψη και διασφάλιση της υγείας αθλητών και αθλουμένων και ενίσχυση σωματικής δραστηριότητας στα σχολεία, του διά βίου αθλητισμού και του ανταγωνιστικού αθλητισμού.
  • Επιστημονική τεκμηρίωση αθλητικών αναγκών και κοινωνικής απόδοσης των επενδύσεων, και αποτύπωσή τους σε εθνικές στρατηγικές, επιχειρησιακά προγράμματα και έργα.
  • Νομοθετικός και θεσμικός εκσυγχρονισμός ΚΟΑ και Ομοσπονδιών και παρακολούθηση μέσω μετρήσιμων δεικτών απόδοσης (KPIs).
  • Εποπτεία και έλεγχος φορέων που διέπονται από την αθλητική πολιτική και αξιολόγηση δράσης τους βάσει στρατηγικού σχεδιασμού.
  • Επαφή και διαβούλευση με αθλητές/αθλήτριες για δικαιώματα, όρους και συνθήκες, καθώς και με οργανωμένους αθλητικούς φορείς.
  • Ανάπτυξη δράσεων (Κώδικες, εκπαιδευτικά εργαλεία) για πρόληψη παρενόχλησης, κακοποίησης και βίας στον αθλητισμό, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής βίας και των διακρίσεων, καθώς και ανάπτυξη μηχανισμών εξερεύνησης καταγγελιών και επιβολής κυρώσεων.
  • Πολιτικές και δράσεις για πρόληψη και αντιμετώπιση λεκτικής/σωματικής βίας ή ρητορικής μίσους σε αθλητικές εκδηλώσεις.
  • Προώθηση συμπερίληψης και ισότητας, με ενίσχυση συμμετοχής γυναικών και ατόμων με αναπηρίες σε ηγετικές θέσεις στον αθλητισμό.
  • Ανάπτυξη πολιτικών για βέλτιστα οικονομικά οφέλη από τον αθλητικό τομέα, παρακολούθηση και πρόβλεψη αθλητικών δεδομένων, καθορισμός κριτηρίων χρηματοδότησης και αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων.

Πολιτική 2: Εκσυγχρονισμός του ΚΟΑ

Ο ΚΟΑ, ως κεντρικός φορέας αθλητισμού, αντιμετωπίζει γραφειοκρατία, έλλειψη διαφάνειας, φαινόμενα κακοδιαχείρισης/διαφθοράς και έλλειψη στρατηγικού σχεδιασμού. Απαιτούνται:

  • Εκσυγχρονισμένη διακυβέρνηση: Αναδόμηση διοικητικής δομής και εισαγωγή αυστηρών μηχανισμών χρηστής διακυβέρνησης, διαφάνειας και λογοδοσίας.
  • Αναβάθμιση και αναδιοργάνωση τεχνικών υπηρεσιών: Ορθή στελέχωση για σχεδιασμό νέων υποδομών και ανάπτυξη πολιτικής διαρκούς συντήρησης και αναβάθμισης υφιστάμενων εγκαταστάσεων.
  • Τροποποίηση νομοθεσίας: Νέο, σύγχρονο νομικό πλαίσιο για ΚΟΑ, ομοσπονδίες, σωματεία, οργανώσεις, που να διασφαλίζει ποιότητα υποδομών, πιστοποίηση προπονητών, συνεχιζόμενη εκπαίδευση και αποτελεσματική διαχείριση πόρων και χρηματοδοτήσεων.
  • Δημιουργία αρχείου προδιαγραφών για αθλητικές εγκαταστάσεις: Με βέλτιστες πρακτικές και προδιαγραφές ευρωπαϊκών και διεθνών ομοσπονδιών. Οι διαδικασίες προσφορών και συμβολαίων θα ακολουθούν αρχές της θεματικής «Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων».
  • Ψηφιοποίηση και ανοιχτά δεδομένα: Εφαρμογή σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων και δημιουργία ανοιχτών δεδομένων ώστε ο ΚΟΑ να λειτουργεί πιο αποδοτικά και συμμετοχικά.

Πολιτική 3: Ανάπτυξη Υποδομών

Η ανάπτυξη σύγχρονων και προσβάσιμων υποδομών είναι θεμέλιο για την ενίσχυση του αθλητισμού.

  • Αναβάθμιση υφιστάμενων εγκαταστάσεων (αθλητικά δάπεδα, αποδυτήρια, φωτισμός κ.ά.) για ασφάλεια, ποιότητα και προσβασιμότητα.
  • Δημιουργία νέων εγκαταστάσεων (κολυμβητήρια, γήπεδα στίβου, ποδηλατόδρομοι, πεζόδρομοι, διαδρομές στη φύση) για χωρίς αποκλεισμούς συμμετοχή.
  • Ενίσχυση μη αστικών περιοχών με νέα κέντρα αθλητισμού και ανάπτυξη τοπικών/αγροτικών πρωταθλημάτων, για μαζικό και υψηλού επιπέδου αθλητισμό.
  • Διασφάλιση προσβασιμότητας για ΑμεΑ ως βασική προϋπόθεση για κάθε νέο έργο.
  • Ψηφιακή χαρτογράφηση υποδομών μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας (τοποθεσία, διαθεσιμότητα, ηλεκτρονική κράτηση).

Η ανάπτυξη υποδομών ενισχύει τον αθλητικό τουρισμό και την εθνική αθλητική βιομηχανία, υποστηρίζει νεοσύστατες επιχειρήσεις στον αθλητισμό και ενδυναμώνει την Κύπρο ως προορισμό αθλητικού τουρισμού.

Πολιτική 4: Νέα προσέγγιση του ρόλου του αθλητισμού στο εκπαιδευτικό σύστημα

Η σωματική δραστηριότητα στα σχολεία είναι θεμελιώδες μέσο υγείας, υγιών συμπεριφορών ζωής και σωστής κοινωνικοποίησης. Η σχολική φυσική αγωγή ενισχύεται μέσω:

  • Εφαρμογής επιστημονικά τεκμηριωμένων κατευθυντήριων οδηγιών άσκησης και φυσικής δραστηριότητας εντός του σχολείου.
  • Επανασχεδιασμού του μαθήματος φυσικής αγωγής ώστε:
    • να διδάσκεται από κατάλληλα εκπαιδευμένα πρόσωπα,
    • να περιλαμβάνει ποικίλες μορφές σύγχρονης άσκησης χωρίς αποκλεισμούς (φύλο, αναπηρία, σωματική διάπλαση κ.ά.).
    Παράλληλα, ανάπτυξη συνεργασιών με τοπική αυτοδιοίκηση ή ιδιωτικούς φορείς για αξιοποίηση εξειδικευμένων υποδομών.
  • Ενσωμάτωση του αθλητισμού στη σχολική καθημερινότητα:
    • Ενεργητικά διαλείμματα με ψυχαγωγικές δραστηριότητες σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους.
    • Ενεργητική μετακίνηση (πεζή, ποδήλατο, σκέιτμπορντ, ΜΜΜ, «σχολικά λεωφορεία περπατήματος»).
    • Αθλητικές δραστηριότητες εντός και εκτός σχολικού προγράμματος, εκδηλώσεις και αγώνες.
  • Ενίσχυση συμμετοχής παιδιών σε ευρωπαϊκά αθλητικά προγράμματα, υποστήριξη έρευνας για αθλητισμό και υγεία, και συμμετοχική διαβούλευση.
  • Συνεργασία σχολείων με τοπική αυτοδιοίκηση ή ιδιωτικούς φορείς για προώθηση συμμετοχής μέσω αξιοποίησης ή δημιουργίας δικτύων υποδομών.

Ο αθλητισμός στο σχολείο αξιοποιείται επίσης ως πλαίσιο ανάπτυξης προσωπικών, κοινωνικών και μαθησιακών δεξιοτήτων, καθώς και αξιών όπως ανεκτικότητα, αλληλεγγύη, συμπεριληπτικότητα και δημοκρατικές αρχές.

Πολιτική 5: Προώθηση της συμμετοχής

Η ενίσχυση της συμμετοχής στον αθλητισμό είναι κρίσιμη για υγιή τρόπο ζωής και κοινωνική ένταξη. Ο μαζικός αθλητισμός λειτουργεί ως εργαλείο κοινωνικής συνοχής και προσωπικής ανάπτυξης.

  • Ενίσχυση και επέκταση προγραμμάτων αθλητικής δραστηριοποίησης για όλους, με χαμηλό κόστος, γεωγραφική διασπορά και έμφαση στις ευάλωτες ομάδες.
  • Αποκέντρωση δραστηριοτήτων μέσω στήριξης αγροτικού ποδοσφαίρου και τοπικών πρωταθλημάτων σε άλλα αθλήματα, και δημιουργία ταμείου μικροχορηγιών του ΚΟΑ για τοπικά/αγροτικά σωματεία.
  • Εφαρμογή καινοτόμων ψηφιακών προγραμμάτων (εφαρμογές, διαδραστικά περιβάλλοντα) που καθοδηγούν σε δραστηριότητες και ενισχύουν τη συμμετοχή και τη συνέπεια στην άσκηση.

Πολιτική 6: Εκπαίδευση και Επιμόρφωση στον Αθλητισμό

Η εκπαίδευση και επιμόρφωση στελεχών (προπονητές, διαιτητές, διοίκηση) είναι κρίσιμη για ανάπτυξη του αθλητισμού.

  • Δημιουργία σύγχρονων προγραμμάτων εκπαίδευσης: Προγράμματα με σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα και μεθόδους, που καλύπτουν φυσική, ψυχολογική και κοινωνική διάσταση (διαχείριση ομάδας, ηγεσία, επικοινωνία, πρόληψη σεξουαλικής παρενόχλησης και βίας).
  • Χρήση ψηφιακών εργαλείων: Πλατφόρμες εξ αποστάσεως μάθησης και συστήματα παρακολούθησης απόδοσης μέσω ψηφιακών εργαλείων και wearables.
  • Δημιουργία Κέντρων Αθλητικής Εκπαίδευσης: Σε συνεργασία με πανεπιστήμια και φορείς, για προγράμματα επιμόρφωσης σε σύγχρονες τεχνολογίες, διαχείριση ομάδων, αύξηση συμμετοχής και απόδοσης, και διεθνή συνέδρια/σεμινάρια.
  • Επιμόρφωση στελεχών σωματείων: Σεμινάρια για χρηματοδότηση, διαχείριση πόρων, στρατηγική ανάπτυξη, επικοινωνία, νομική υποστήριξη, σχέσεις με αθλητές και προπονητές. Υποχρεωτική συνεχής εκπαίδευση με πιστοποίηση γνώσεων και δεξιοτήτων.
  • Συνεργασία με διεθνείς φορείς: Συνεργασία με οργανισμούς όπως ΔΟΕ και Παγκόσμια Ομοσπονδία Αθλητισμού για βελτίωση ποιότητας εκπαίδευσης, ανάπτυξη δεξιοτήτων και εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων.

Πολιτική 7: Καλλιέργεια αθλητικού πνεύματος & αντιμετώπιση οπαδικής βίας

Τρεις πυλώνες:

  • Πρόληψη και εκπαίδευση: Μαθήματα ολυμπιακής παιδείας και «ευ αγωνίζεσθαι» στα σχολεία, δράσεις με Εθνική Ολυμπιακή Ακαδημία, ευαισθητοποίηση μέσω ΜΜΕ και Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης.
  • Θεσμοθέτηση & Διαφάνεια: Δημιουργία Μητρώου Συνδέσμων Φιλάθλων με υποχρεωτική εγγραφή, καταστατικό, κανονισμούς λειτουργίας, ετήσιες εκθέσεις, και θεσμοθέτηση ενεργητικής επικοινωνίας και συνεργασίας φιλάθλων, σωματείων, ΚΟΠ και αστυνομίας.
  • Στοχευμένη αντιμετώπιση φαινομένων βίας και απόδοση ευθυνών: Καλύτερος επιχειρησιακός σχεδιασμός, στοχευμένοι και αποτελεσματικοί έλεγχοι ασφαλείας με εμπλοκή σωματείων και συνδέσμων φιλάθλων, καθώς και πρόβλεψη ποινών πέραν των ποινικών (αποκλεισμός από γήπεδα, αποκατάσταση ζημιών).

 

1. Αξιακή Τοποθέτηση / Όραμα

Η γεωργία για το Άλμα δεν είναι απλώς ένας παραγωγικός τομέας της οικονομίας, αλλά βαθύτατα συνδεδεμένη με τον πολιτισμό, τη διατροφή, το περιβάλλον και την κοινωνική και περιφερειακή συνοχή. Αντιμετωπίζουμε την αγροτική παραγωγή ως κρίσιμη συνιστώσα της εθνικής ανθεκτικότητας, της ασφάλειας τροφίμων, της περιφερειακής ισότητας και της προστασίας της φύσης.

Οραματιζόμαστε μια ζωντανή και βιώσιμη ύπαιθρο που προσφέρει ποιότητα ζωής, ευκαιρίες και στήριξη στους ανθρώπους της. Μια γεωργία και κτηνοτροφία παραγωγική, πράσινη και ανθρώπινη· που αξιοποιεί τις τεχνολογίες αλλά σέβεται το περιβάλλον· που εξάγει ποιότητα και δεν εισάγει εξάρτηση.

Πιστεύουμε ότι μια δίκαιη, καινοτόμα και κυκλική αγροτική οικονομία μπορεί να προσφέρει ουσιαστικές απαντήσεις σε πολλαπλές κρίσεις – κλιματική, υδατική, διατροφική, πληθυσμιακή. Στόχος μας είναι η μετάβαση σε ένα βιώσιμο, ανθεκτικό και καινοτόμο αγροδιατροφικό σύστημα που στηρίζει τους ανθρώπους της υπαίθρου, προστατεύει τους φυσικούς πόρους και ενισχύει την ανταγωνιστικότητα με όρους ποιότητας και ταυτότητας. Σημειώνουμε ότι, με βάση τα διεθνή δεδομένα, η ζωντανή ύπαιθρος συμβάλλει θετικά στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών.

2. Ανάλυση της Υφιστάμενης Κατάστασης

Η κυπριακή γεωργία και κτηνοτροφία αντιμετωπίζει σοβαρές διαρθρωτικές προκλήσεις:

  • Συρρίκνωση παραγωγής και εγκατάλειψη γης από τον γεωργικό πληθυσμό: Η μείωση των απασχολούμενων και η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού οδηγούν σε εγκατάλειψη γεωργικών εκτάσεων και μείωση παραγωγής βασικών προϊόντων.
  • Κατακερματισμός εκτάσεων, μικρή κλίμακα παραγωγής και περιορισμένη συνεργασία παραγωγών.
  • Εξάρτηση από επιδοτήσεις και έλλειψη στρατηγικής διαφοροποίησης (differentiation strategy): Περιορισμένη ενσωμάτωση στις διεθνείς αγορές και αδύναμο branding τοπικών προϊόντων. Το μοντέλο παραμένει ευάλωτο σε εξωτερικά σοκ, ενώ ταυτόχρονα απουσιάζουν συνέργειες με τον τουρισμό, τη μεταποίηση και τις εξαγωγές.
  • Αναποτελεσματική κατανομή επιδοτήσεων και ενισχύσεων: Παρά τα κονδύλια της ΚΑΠ και τις κρατικές επιχορηγήσεις, μεγάλο μέρος των ενισχύσεων δεν φτάνει ουσιαστικά στους παραγωγούς, ενώ το κράτος καθυστερεί συνήθως την εξόφληση οφειλόμενων αποζημιώσεων. Η γραφειοκρατία, η απουσία διαφάνειας και η άνιση κατανομή ενισχύσεων επιτείνουν την απογοήτευση των γεωργών και την οικονομική ασφυξία, ιδιαίτερα εν μέσω ακραίων καιρικών φαινομένων όπως η ανομβρία.
  • Απώλεια γόνιμης γεωργικής γης λόγω επέκτασης φωτοβολταϊκών πάρκων: Η ανεξέλεγκτη εγκατάσταση ΑΠΕ σε παραγωγικές εκτάσεις δημιουργεί ένταση ανάμεσα στην ανάγκη για ενεργειακή μετάβαση και την προστασία της αγροτικής παραγωγής. Τα λεγόμενα «αγρο-φωτοβολταϊκά» συχνά είναι δυσλειτουργικά στην πράξη, καθώς παρεμποδίζουν τη γεωργική εκμετάλλευση λόγω ύψους, χωροθέτησης, ποτίσματος και συγκομιδής. Ταυτόχρονα, ενώ το κόστος της γεωργικής παραγωγής αυξάνεται λόγω των υψηλών τιμών του ηλεκτρικού ρεύματος, οι γεωργοί δεν επωφελούνται από την παραγωγή ενέργειας μέσω των φωτοβολταϊκών συστημάτων.
  • Αδυναμία διαχείρισης υδάτινων πόρων: Η γεωργία καταναλώνει περίπου το 70% του συνόλου του νερού στην Κύπρο, με μεγάλο ποσοστό σπατάλης και ελλιπή χρήση ανακυκλωμένου νερού.
  • Ελλείψεις σε τεχνογνωσία και καινοτομία: Παρά την ύπαρξη καλών πανεπιστημιακών ιδρυμάτων, η διασύνδεση με τους αγρότες και τις επιχειρήσεις είναι ανεπαρκής.
  • Πυρκαγιές και απουσία συνεκτικής πολιτικής δασοπροστασίας: Η Κύπρος χάνει ετησίως πολύτιμα δασικά οικοσυστήματα, χωρίς ένα αποτελεσματικό μοντέλο πρόληψης, συντονισμού και αποκατάστασης.
  • Διατροφική εξάρτηση και ασφάλεια τροφίμων: Η Κύπρος εισάγει πάνω από το 85% των τροφίμων που καταναλώνει, χωρίς σαφή στρατηγική για τη διατροφική της αυτάρκεια ή για την ανάπτυξη της τοπικής αγροδιατροφικής αλυσίδας.
  • Υποβάθμιση φυσικού περιβάλλοντος και αυξανόμενοι κίνδυνοι από την κλιματική κρίση.

Διεθνώς, η κατεύθυνση της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) και των στρατηγικών «Farm to Fork» και «Green Deal» ενισχύει τη βιωσιμότητα, τη διαφοροποίηση εισοδημάτων και την κλιματική ανθεκτικότητα. Πολλές χώρες εφαρμόζουν πολυλειτουργικά μοντέλα αγροτικής ανάπτυξης (π.χ. αγροτουρισμός, τοπικά σήματα ποιότητας, ψηφιακή γεωργία), τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν στην κυπριακή πραγματικότητα. Πρέπει να μάθουμε από τη διεθνή εμπειρία.

3. Πολιτικές Θέσεις / Στόχοι

Το Άλμα προτείνει μια νέα στρατηγική για τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη με τους εξής βασικούς στόχους:

  • Μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο βιώσιμης γεωργίας, που να είναι οικονομικά αποδοτικό, περιβαλλοντικά βιώσιμο και κοινωνικά δίκαιο, χρησιμοποιώντας έξυπνες και πράσινες γεωργικές πρακτικές με τεχνολογική υποστήριξη.
  • Ενίσχυση της τοπικής παραγωγής και ασφάλειας τροφίμων, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από εισαγωγές.
  • Κυκλική αγροτική οικονομία και σύνδεση της γεωργίας με την ενέργεια, το νερό, τη μεταποίηση και τον τουρισμό. Ενίσχυση της επισιτιστικής αυτάρκειας στις αγροτικές περιοχές.
  • Το Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών (ΙΓΕ) να επανασχεδιαστεί ως αυτόνομο, αξιολογούμενο και αποδοτικό κέντρο παραγωγής γνώσης, με επιτελικό ρόλο στη γεωργική πολιτική μεγάλων αξόνων και εξειδίκευση στην έρευνα για εξοικονόμηση πόρων, κλιματική ανθεκτικότητα και καινοτόμες παραγωγικές πρακτικές. Αντίστοιχα και το επί χρόνια αδρανοποιημένο Δασικό Κολλέγιο. Και τα δύο ιδρύματα να εξεταστεί κατά πόσον θα αποκομίσουν συνέργειες με την ένταξή τους στο ΤΕΠΑΚ, το οποίο διαθέτει Τμήμα Γεωπονικών Επιστημών.
  • Αναβάθμιση της διαχείρισης των υδατικών πόρων και στροφή σε αποδοτικότερες πρακτικές άρδευσης.
  • Ολιστική διαχείριση δασικών οικοσυστημάτων, με πρόληψη πυρκαγιών, αποκατάσταση καμένων εκτάσεων και ενίσχυση της δασικής πολιτικής με διατομεακή συνεργασία.
  • Προσέλκυση νέων ανθρώπων στη γεωργία με κίνητρα, εκπαίδευση και ψηφιακά εργαλεία. Ανάδειξη της υπαίθρου ως χώρου ζωντανού, παραγωγικού και πολιτισμικά σημαντικού, με συνοδευτικά μέτρα (στέγαση, υποδομές υγείας, εκπαίδευσης, συγκοινωνιών, κίνητρα προσέλκυσης εργαζομένων).
  • Ενίσχυση των εξαγωγών και του branding των κυπριακών προϊόντων με ψηφιακή ιχνηλασιμότητα, σήματα ποιότητας και σύνδεση με την τουριστική εμπειρία.

4. Μέτρα και Προτάσεις Πολιτικής

Πολιτική 1: Αναδιάρθρωση και Στήριξη της Βιώσιμης Παραγωγής

  • Δίκτυο Γεωργικής Τεχνογνωσίας: Συνεργασία Υπουργείου Γεωργίας, Πανεπιστημίων (συμπεριλαμβανομένου του ΤΕΠΑΚ), ΙΓΕ και Δασικού Κολλεγίου για ανάπτυξη πρακτικής τεχνογνωσίας.
  • Εκσυγχρονισμός και εξαγωγικός προσανατολισμός της παραγωγής: Ο πρωτογενής τομέας να επικεντρωθεί στον εκσυγχρονισμό μεθόδων παραγωγής, αξιοποίηση τεχνολογίας και εφαρμογή καινοτόμων πρακτικών που αυξάνουν την αποδοτικότητα και μειώνουν το κόστος. Ενίσχυση συνεργειών όπως κοινά σχήματα χρήσης μηχανημάτων, συλλογικά αρδευτικά έργα και παραγωγικά clusters. Ειδική προτεραιότητα σε προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας και εξαγωγικού χαρακτήρα (π.χ. κυπριακό κρασί), μέσα από ανακαίνιση/ίδρυση οινοποιείων, ενσωμάτωση τεχνολογικά ανεπτυγμένων διαδικασιών και σύνδεση παραγωγής με έρευνα και αγορά.
  • Επαναξιολόγηση υδροβόρων καλλιεργειών: Κίνητρα για μετάβαση σε προϊόντα με λιγότερες αρδευτικές ανάγκες, ανθεκτικά στην ξηρασία, και αλλαγή καλλιεργητικών πρακτικών (ενωρίτερη φύτευση/σπορά, συντήρηση και μηδενική άροση, λαχανικά σε κλειστά συστήματα παραγωγής, μετεγκατάσταση καλλιεργειών σε υψηλότερο υψόμετρο, τεχνητή σκίαση αμπελώνων). Ενίσχυση γεωργικών συμβουλευτικών υπηρεσιών, τοπικής θεσμικής υποστήριξης και ανάπτυξη συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης.
  • Επιδότηση τεχνολογιών άρδευσης με εξοικονόμηση νερού.
  • Επανασχεδιασμός και διαφάνεια στις εκταρικές επιδοτήσεις: Δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας ιχνηλασιμότητας επιδοτήσεων και ενίσχυση ρόλου τοπικών γεωργικών επιτροπών στον έλεγχο και κατανομή.
  • Έκτακτο ταμείο στήριξης για περιόδους καταστροφών λόγω καιρικών φαινομένων (π.χ. ανομβρία), με άμεση και δίκαιη αποζημίωση παραγωγών.
  • Μείωση κόστους εισροών: Στοχευμένες επιδοτήσεις ή φορολογικές ελαφρύνσεις για λιπάσματα, καύσιμα, σπόρους και εργατικά, ιδίως για μικρές και μεσαίες εκμεταλλεύσεις.
  • Στρατηγική εστίαση στην παραγωγή: Κατεύθυνση της παραγωγής σε στρατηγικά προϊόντα με βάση το πραγματικό κόστος παραγωγής, τη διεθνή ζήτηση και τη διατροφική σημασία. Καλύτερος συντονισμός παραγωγών, συνεταιρισμών, ερευνητικών ιδρυμάτων και αγοράς για μείωση σπατάλης πόρων και αύξηση ανταγωνιστικότητας. Αλλαγή νοοτροπίας προς πιο επιχειρηματικό και συνεργατικό μοντέλο.

Πολιτική 2: Κυκλική Αγροτική Οικονομία

  • Αξιοποίηση γεωργικών αποβλήτων για παραγωγή ενέργειας (βιοαέριο) και λιπασμάτων.
  • Δημιουργία περιφερειακών κυκλικών κόμβων αγροτικής παραγωγής με συνεργασίες παραγωγών–μεταποιητών.
  • Φορολογικά κίνητρα για μείωση αποβλήτων και κυκλική αναχρησιμοποίηση.

Πολιτική 3: Επιστημονική Αγροτική Καινοτομία και Μεταρρύθμιση ΙΓΕ & Δασικού Κολλεγίου

Η μετάβαση σε σύγχρονο, βιώσιμο και ανθεκτικό αγροδιατροφικό σύστημα περνά από την ενίσχυση της επιστημονικής γνώσης και της καινοτομίας.

  • Αναδιάρθρωση ΙΓΕ ως ανεξάρτητου οργανισμού υπό την εποπτεία Υπ. Γεωργίας, με δικό του Δ.Σ. και στρατηγικό σχέδιο έρευνας, συνδεδεμένο με τις ανάγκες της παραγωγής, το Green Deal και τη στρατηγική «Από το Αγρόκτημα στο Πιάτο».
  • Αναβάθμιση AKIS και σύσταση Εθνικού Συμβουλίου Αγροτικής Καινοτομίας με συμμετοχή ΙΓΕ, πανεπιστημίων και αγροτικών φορέων.
  • Εφαρμογή έξυπνης γεωργίας (smart agriculture): ΤΠΕ, ρομποτική, αισθητήρες, big data, GPS, δορυφορικά δεδομένα κ.ά., με κρατική επιδότηση εξοπλισμού, αναβάθμιση τεχνολογικής υποδομής των φορέων και καθολικό πρόγραμμα κατάρτισης παραγωγών.
  • Ψηφιοποίηση και μεταφορά τεχνογνωσίας μέσω αγροτικού κόμβου και πλατφόρμας «Ανοικτής Καινοτομίας».
  • Εθνικό Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Αγροτών για σύγχρονες πρακτικές, τεχνολογίες και προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.
  • Διεθνείς συνεργασίες και χρηματοδότηση, συμμετοχή σε δίκτυα ΕΕ και ειδικό ταμείο για ερευνητικά έργα με απτό αντίκτυπο.

Φορολογικά κίνητρα και επενδύσεις: Επιταχυνόμενες αποσβέσεις για επενδύσεις σε τεχνολογία, μηχανισμοί άντλησης κεφαλαίων από Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά Ταμεία και ενίσχυση ψηφιακού–τεχνολογικού μετασχηματισμού του πρωτογενούς τομέα.

Πολιτική 4: Αγροτική Αναγέννηση και Νέες Γενιές

  • Σχέδιο παραμονής υφιστάμενων νέων και επιστροφής νέων στην ύπαιθρο με φορολογικά κίνητρα, επιδοτήσεις εγκατάστασης και πρόσβαση σε κρατική και τουρκοκυπριακή γη ειδικά για νέους γεωργούς.
  • «Αγροτικό Erasmus»: πρόγραμμα εκπαίδευσης και ανταλλαγής καλών πρακτικών με χώρες της ΕΕ.
  • Κίνητρα για συνεταιρισμούς και παραγωγικές συμπράξεις (νομικές διευκολύνσεις, τεχνική υποστήριξη, χρηματοδότηση), με έμφαση σε αγροδιατροφικούς συνεργατισμούς για ενιαία στρατηγική πρωτογενούς–δευτερογενούς τομέα.
  • Δημιουργία Αγροτικού Επιχειρηματικού Κέντρου σε κάθε επαρχία ως “one-stop-shop” στήριξης για αγρότες και νέους επιχειρηματίες της υπαίθρου (εκπαίδευση, συμβουλευτικές υπηρεσίες, τεχνική/επιχειρηματική καθοδήγηση, ευρωπαϊκά προγράμματα, δικτύωση).
  • Επέκταση και εκσυγχρονισμός θεσμού λαϊκών/υπαίθριων αγορών.

Πολιτική 5: Αγροτουρισμός, Branding & Εξαγωγές

  • Βιωματικός αγροτουρισμός, με παραμονή σε αγροτικές μονάδες και συμμετοχή σε καθημερινές γεωργικές/κτηνοτροφικές δραστηριότητες.
  • Σύνδεση αγροτουριστικών μονάδων με θεματικές διαδρομές (χαλούμι, κρασί, μέλι, χαρούπι).
  • Δημιουργία εθνικού σήματος ποιότητας για αγροτικά προϊόντα (πέραν ΠΟΠ/ΠΓΕ) με ψηφιακή ιχνηλασιμότητα.
  • Διεθνής καμπάνια για «κυπριακά καλάθια προϊόντων» με στόχευση σε premium αγορές.
  • Ένταξη της πολιτικής αγροτουρισμού και εξαγωγών στην εθνική στρατηγική “Cyprus Brand”, ώστε τα αγροτικά προϊόντα και εμπειρίες να αποτελούν κεντρικό άξονα της ταυτότητας «Cyprus Label», που συνδέει ποιότητα, αυθεντικότητα και εξωστρέφεια.

Πολιτική 6: Αγρο-φωτοβολταϊκά

  • Θεσμοθέτηση πλαισίου για αγρο-φωτοβολταϊκά με γνώμονα τη γεωργική παραγωγή: επιτρέπεται εγκατάσταση μόνο εφόσον δεν μειώνεται ουσιαστικά η δυνατότητα καλλιέργειας (κριτήρια ύψους, πυκνότητας, προσβασιμότητας).
  • Υποχρεωτικές περιβαλλοντικές και γεωργικές μελέτες για κάθε εγκατάσταση σε γόνιμη γη, με εποπτεία ΙΓΕ ή ανεξάρτητου γεωτεχνικού φορέα.
  • Ζώνες αποκλεισμού φωτοβολταϊκών σε υψηλής παραγωγικότητας αγροτική γη, όπως σε άλλες χώρες της ΕΕ.
  • Μηχανισμός διαβούλευσης και συνύπαρξης ΑΠΕ–γεωργίας για συνεχή βελτίωση πολιτικής.

Πολιτική 7: Βιώσιμη Κτηνοτροφία – Ευζωία, Καινοτομία και Θεσμική Υποστήριξη

Η κυπριακή κτηνοτροφία αποτελεί βασικό πυλώνα της αγροτικής οικονομίας, με ιστορική και κοινωνική σημασία, αλλά αντιμετωπίζει αυξανόμενο κόστος, εξάρτηση από εισαγωγές ζωοτροφών, περιβαλλοντικές πιέσεις, ελλείψεις προσωπικού, ανάγκη εκσυγχρονισμού, συμμόρφωση με ευρωπαϊκά πρότυπα και χαμηλή τεχνογνωσία σε ΜΜΕ μονάδες.

  • Θεσμικός επανασχεδιασμός: Διατομεακός Μηχανισμός Συντονισμού Κτηνοτροφίας για ενιαία πολιτική και αποφυγή επικαλύψεων, ετήσιο Διαβουλευτικό Φόρουμ με συμμετοχή παραγωγών.
  • Αναβάθμιση ΙΓΕ: Ενίσχυση συνεργασίας με πανεπιστήμια/ινστιτούτα ΕΕ, εφαρμοσμένη έρευνα σε γενετική βελτίωση, διατροφή, ανακύκλωση αποβλήτων, εκτροφή με μειωμένο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
  • Εκπαίδευση και νέα γενιά: Ενίσχυση προγραμμάτων εισαγωγικής κατάρτισης νέων κτηνοτρόφων και δια βίου μάθησης με ενσωμάτωση καινοτομιών.
  • Ψηφιοποίηση και διαφάνεια: Δημόσια πλατφόρμα για δεδομένα επιδόσεων μονάδων, κατανάλωση πόρων και περιβαλλοντικό αποτύπωμα, συνδεδεμένη με την Ψηφιακή Αγροτική Πλατφόρμα.

Πολιτική 8: Υδατική Πολιτική και Κλιματική Ανθεκτικότητα στη Γεωργία

  • Σύνδεση γεωργίας με ανακυκλωμένο και αφαλατωμένο νερό μέσω ειδικών αγωγών, στη βάση οικολογικής βιωσιμότητας (ενεργειακό κόστος κ.λπ.).
  • Επιτάχυνση εκσυγχρονισμού αρδευτικών υποδομών και ψηφιοποίηση δικτύων.
  • Θεσμική ανασύσταση Ενιαίας Αρχής Υδάτων για μακροπρόθεσμο προγραμματισμό, με συμμετοχή αγροτών.
  • Ενίσχυση ρόλου αγροτικής τιμολογιακής πολιτικής στο νερό (π.χ. επιβράβευση εξοικονόμησης ή έξυπνης χρήσης).
  • Ενίσχυση υποδομών και διεθνών συνεργασιών (αρδευτικά συστήματα, κτηνοτροφικές μονάδες, σφαγεία, μικρές βιοτεχνίες επεξεργασίας προϊόντων) και συνεργασίες με χώρες προηγμένων τεχνολογιών (π.χ. Ισραήλ).

Πολιτική 9: Πολιτική για τα Τρόφιμα & τη Διατροφική Κυριαρχία

  • Στρατηγικό Σχέδιο για την Ασφάλεια Τροφίμων με στόχο την εγχώρια παραγωγή βασικών διατροφικών ειδών.
  • Κρατικές αγορές και αποθέματα κρίσιμων τροφίμων για περιόδους κρίσης, αξιοποιώντας την υποδομή της πρώην Επιτροπής Σιτηρών.
  • Δημιουργία Ταμείου Ανάπτυξης Μικρών Μεταποιητικών Μονάδων για σύνδεση πρωτογενούς και δευτερογενούς παραγωγής.

Πολιτική 10: Προστασία Ζώων

Η προστασία των ζώων αποτελεί ζήτημα πολιτισμού, παιδείας και κράτους δικαίου. Η Κύπρος οφείλει να υιοθετήσει αυστηρό και συνεκτικό πλαίσιο προστασίας της ζωικής ευημερίας, με έμφαση στην πρόληψη της κακοποίησης και στην ενίσχυση της επιβολής του νόμου.

  • Εκσυγχρονισμός νομοθεσίας για κακοποίηση και παραμέληση ζώων.
  • Ενίσχυση επιτήρησης και ελέγχων: Αναβάθμιση ρόλου Κτηνιατρικών Υπηρεσιών και αποτελεσματική αξιοποίηση Αστυνομίας Περιβάλλοντος και Ζώων.
  • Εκπαίδευση και πρόληψη: Εκπαιδευτικά προγράμματα σε σχολεία για σεβασμό ζώων και φιλοζωία.
  • Υποδομές και φιλοξενία: Ενίσχυση δημοτικών καταφυγίων, χρηματοδότηση στειρώσεων και υποστήριξη φιλοζωικών οργανώσεων με θεσμικό ρόλο.

Η φιλοζωική πολιτική πρέπει να εφαρμόζεται με συνέπεια και να στηρίζεται σε διαφάνεια, επιστημονική τεκμηρίωση και κοινωνική συνυπευθυνότητα.

 

1. Αξιακή Τοποθέτηση / Όραμα

Η ψηφιακή πολιτική που προτείνουμε δεν είναι απλώς μια τεχνολογική αναβάθμιση. Είναι μέσο για μια κοινωνία που σέβεται την αξιοπρέπεια όλων, εξασφαλίζει ίσες ευκαιρίες και ενισχύει την εμπιστοσύνη ανάμεσα στο κράτος και τον πολίτη. Θέλουμε μια Κύπρο όπου η τεχνολογία απελευθερώνει χρόνο και δυνατότητες, μειώνει την ταλαιπωρία και ενδυναμώνει τον καθένα να ζει με ασφάλεια, ευημερία και ισότητα. Το όραμά μας είναι ένα κράτος που λειτουργεί με απλότητα και διαφάνεια, που δεν δυσκολεύει αλλά διευκολύνει, και που προσφέρει σε πολίτες και επιχειρήσεις ποιοτικές υπηρεσίες, προσαρμοσμένες στις ανάγκες τους.

Ωστόσο, η ψηφιοποίηση απαιτείται ταυτόχρονα να έχει τον άνθρωπο στο επίκεντρό της και να διασφαλίζει την ισότιμη εξυπηρέτηση όλων των πολιτών από τη δημόσια διοίκηση και τη συμπερίληψή τους στις διοικητικές διαδικασίες, χωρίς οποιεσδήποτε διακρίσεις, αποκλεισμούς, περιορισμένη αυτονομία ή απώλεια οικονομικών και άλλων ευκαιριών.

2. Ανάλυση της Υφιστάμενης Κατάστασης

Η Κύπρος έχει κάνει σημαντικά βήματα στην ψηφιοποίηση. Η πύλη gov.cy αποτελεί το πρώτο ενιαίο σημείο επαφής πολιτών και κράτους, ενώ η εισαγωγή της ηλεκτρονικής ταυτότητας και υπογραφής μειώνει τις ουρές και τη γραφειοκρατία. Ωστόσο, οι επιδόσεις μας σε ευρωπαϊκό επίπεδο παραμένουν μέτριες: λιγότεροι από τους μισούς πολίτες διαθέτουν βασικές ψηφιακές δεξιότητες, οι δημόσιες υπηρεσίες δεν είναι πάντα ολοκληρωμένες ηλεκτρονικά, ενώ οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις συχνά υστερούν στην αξιοποίηση νέων τεχνολογιών όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI), η Εικονική Πραγματικότητα (VR) και η Επαυξημένη Πραγματικότητα (AR).

Ειδικότερα, κοινωνικοί, δημογραφικοί και άλλοι παράγοντες, καθώς και η ψηφιακή συνδεσιμότητα, επηρεάζουν σημαντικά τις ψηφιακές δεξιότητες ή και ευκαιρίες ευάλωτων πληθυσμιακών ομάδων, όπως είναι οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με χαμηλά εισοδήματα ή χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, τα άτομα που ζουν σε αγροτικές και απομονωμένες περιοχές ή τα άτομα με αναπηρίες ή μαθησιακές δυσκολίες. Ως αποτέλεσμα, αυτές οι ομάδες τίθενται σε δυσμενέστερη θέση ή ακόμα και αποκλείονται από την πρόσβαση σε βασικές και καίριας σημασίας υπηρεσίες του κράτους, όπως αυτές της υγείας και φροντίδας, της κοινωνικής πρόνοιας και της κρατικής ενίσχυσης. Πολλές, δε, φορές για να καταστεί δυνατή η διεκπεραίωση των ψηφιακών διαδικασιών που τους ενδιαφέρουν ή τους αφορούν είτε εξαρτώνται από συγγενικά τους πρόσωπα, είτε αναγκάζονται να προσφύγουν σε ειδικούς και να πληρώσουν για αυτή την υπηρεσία, που για άλλα άτομα είναι δωρεάν.

Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι οι χώρες που πρωτοπορούν, όπως η Εσθονία και η Δανία, έχουν χτίσει ενιαίες πλατφόρμες υπηρεσιών όπου κάθε συναλλαγή γίνεται ηλεκτρονικά, με απλές διαδικασίες και ασφάλεια. Σιγκαπούρη και Ηνωμένο Βασίλειο έχουν θεσπίσει κοινά εργαλεία για όλες τις υπηρεσίες, όπως κεντρικό σύστημα πληρωμών ή αποστολής ειδοποιήσεων, κάτι που εξασφαλίζει διαφάνεια και μείωση κόστους. Αυτά τα παραδείγματα δείχνουν τον δρόμο που πρέπει να ακολουθήσουμε.

Παράλληλα, η ψηφιακή μετάβαση πρέπει να είναι ασφαλής. Τα πρόσφατα φαινόμενα κυβερνοεπιθέσεων σε κυβερνητικές υποδομές σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά και στη χώρα μας, αναδεικνύουν την ανάγκη για ένα ισχυρό σύστημα προστασίας. Η νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία (NIS2 και Cyber Solidarity Act) απαιτεί πλέον από τα κράτη μέλη να διαθέτουν μηχανισμούς πρόληψης, παρακολούθησης και άμεσης αντίδρασης.

Παρά τις βελτιώσεις που έχουν σημειωθεί, η Κύπρος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δομικές αδυναμίες στη διακυβέρνηση των ψηφιακών έργων. Η υλοποίηση παραμένει κατακερματισμένη, με ελλιπή τεχνική επάρκεια εντός της δημόσιας διοίκησης και υπερβολική εξάρτηση από εξωτερικούς αναδόχους. Οι διαδικασίες προμηθειών και αναθέσεων είναι συχνά αδιαφανείς, με εκτεταμένη χρήση της διαδικασίας απευθείας ανάθεσης, ενώ απουσιάζουν ενιαίοι μηχανισμοί αξιολόγησης κόστους-οφέλους, διαλειτουργικότητας και βιωσιμότητας των έργων. Η έλλειψη πολιτικής για ανοικτό λογισμικό και ανοικτά δεδομένα ενισχύει αυτή την εξάρτηση και περιορίζει τη δυνατότητα εξέλιξης των συστημάτων από το ίδιο το κράτος.

3. Πολιτικές Θέσεις / Στόχοι

Η δική μας πρόταση θέτει ξεκάθαρους στόχους:

  • Ένα κράτος-πλατφόρμα, με ενιαία αρχιτεκτονική ώστε όλες οι υπηρεσίες να λειτουργούν με τα ίδια εργαλεία, απλά για τον πολίτη και διαφανή για όλους.
  • Καθολική προσβασιμότητα: καμία υπηρεσία δεν πρέπει να αποκλείει πολίτες με αναπηρία ή μη ελληνόφωνους. Η χρήση πολλαπλών γλωσσών και οι διεθνείς προδιαγραφές προσβασιμότητας (WCAG) θα γίνουν υποχρεωτικές, κατά τον σχεδιασμό των ιστοσελίδων και των ψηφιακών υπηρεσιών.
  • Ψηφιακές δεξιότητες για όλους: από την εκπαίδευση μέχρι την τρίτη ηλικία, ο καθένας πρέπει να μπορεί να χρησιμοποιεί με ασφάλεια τα ψηφιακά εργαλεία. Στην περίπτωση, δε, που αυτό δεν είναι εύκολο ή εφικτό, θα πρέπει να διατίθενται εναλλακτικοί τρόποι επαφής και συναλλαγής με το κράτος.
  • Ασφάλεια και εμπιστοσύνη: να θωρακιστεί η δημόσια διοίκηση από κυβερνοεπιθέσεις, με πρόληψη, άμεση αντίδραση και εκπαίδευση προσωπικού.
  • Διαφάνεια σε δημόσιες διαδικασίες, ώστε να καταπολεμηθούν πρακτικές ρουσφετιού και αδιαφάνειας, με τη χρήση σύγχρονων εργαλείων όπως το blockchain (αλυσίδα καταγραφής δεδομένων).
  • Στήριξη της καινοτομίας: δημόσιες επενδύσεις στην έρευνα για τομείς αιχμής, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, η Εικονική και Επαυξημένη Πραγματικότητα, η Κβαντική Υπολογιστική (Quantum Computing) και οι τεχνολογίες του Διαστήματος, και ενίσχυση των ΜμΕ με απλά ψηφιακά εργαλεία.
  • Εναντίωση στη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης για μαζική παρακολούθηση των συνομιλιών και εικόνων που ανταλλάσσονται μέσω ψηφιακών εφαρμογών επικοινωνίας. Θεωρούμε ότι τέτοια μέτρα θίγουν τον πυρήνα του ανθρώπινου δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή και αλληλογραφία δυσανάλογα με τα πιθανά οφέλη.

4. Μέτρα και Προτάσεις Πολιτικής

Πολιτική 1: Ενιαία Ψηφιακή Πλατφόρμα για όλους

Όλες οι δημόσιες υπηρεσίες συγκεντρώνονται σε ένα σημείο, με ενιαία είσοδο (single login) και ψηφιακή ταυτότητα. Οι πολίτες θα μπορούν να πληρώνουν, να λαμβάνουν ειδοποιήσεις και να κάνουν αιτήσεις μέσα από το ίδιο σύστημα, χωρίς να χρειάζεται να πηγαίνουν από ιστοσελίδα σε ιστοσελίδα.

Η πλατφόρμα θα βασίζεται σε ανοικτά πρότυπα και λογισμικό ανοιχτού κώδικα, ώστε να μειώνεται το κόστος αδειών και να ενισχύεται η τεχνολογική ανεξαρτησία του κράτους. Επιπλέον, θα καθιερωθεί δημόσια πολιτική για τη χρήση και την ανάπτυξη ανοικτού λογισμικού στις δημόσιες υπηρεσίες.

Η ηλεκτρονική υπογραφή είναι ήδη αναγνωρισμένη από το ευρωπαϊκό και κυπριακό δίκαιο ως ισοδύναμη με τη φυσική. Απαιτούμε να αξιοποιηθεί πλήρως σε όλες τις δημόσιες υπηρεσίες, ώστε να τερματιστεί ο παραλογισμός της «υποχρεωτικής παρουσίας». Κάθε πολίτης πρέπει να μπορεί να υπογράφει, να ταυτοποιείται και να ολοκληρώνει διαδικασίες εξ αποστάσεως, χωρίς άσκοπες επισκέψεις σε γραφεία και ουρές. Η εκχώρηση της ψηφιακής ταυτότητας και υπογραφής σε ιδιωτικούς φορείς πρέπει να επανεξεταστεί, ώστε να διασφαλίζεται η κυριαρχία του κράτους και η μη επιβολή κόστους ανανέωσης στους πολίτες.

Πολιτική 2: Απλές και προσβάσιμες υπηρεσίες

Καθιερώνουμε υποχρεωτικά πρότυπα σχεδίασης ώστε κάθε νέα υπηρεσία να είναι απλή, κατανοητή και διαθέσιμη σε πολλές γλώσσες. Οι ιστότοποι και εφαρμογές θα συμμορφώνονται με διεθνή πρότυπα προσβασιμότητας (WCAG 2.1), ώστε κανένας να μην αποκλείεται.

Πολιτική 3: Ψηφιακές δεξιότητες για όλους

Αυτή τη στιγμή, το Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, σε συνεργασία με το Κέντρο Παραγωγικότητας (ΚΕ.ΠΑ.), προσφέρουν εκπαιδευτικά προγράμματα αναβάθμισης των ψηφιακών δεξιοτήτων των πολιτών στα πλαίσια χρηματοδότησης προγραμμάτων και δράσεων από το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Ωστόσο, αυτά τα προγράμματα δεν είναι συστηματικά ή οργανωμένα και δεν φαίνεται να φτάνουν στις πραγματικά ευάλωτες ψηφιακά ομάδες του πληθυσμού.

Προτείνουμε τη δημιουργία Ψηφιακής Ακαδημίας Πολιτών, ώστε να δοθεί σε κάθε πολίτη η δυνατότητα να μάθει και να χρησιμοποιεί τις νέες τεχνολογίες με ασφάλεια και αυτοπεποίθηση.

  • Η Ακαδημία θα προσφέρει δωρεάν μαθήματα και πρακτικές οδηγίες για την καθημερινή χρήση του διαδικτύου, την προστασία από ηλεκτρονικές απάτες, την ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων και την αξιοποίηση των ψηφιακών υπηρεσιών του κράτους.
  • Μαθητές, εργαζόμενοι, συνταξιούχοι, μικρομεσαίοι επιχειρηματίες – όλοι θα έχουν πρόσβαση σε απλά, κατανοητά εργαλεία που τους βοηθούν να συμμετέχουν ισότιμα στην ψηφιακή εποχή.
  • Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί σε όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη: ηλικιωμένους, κατοίκους αγροτικών περιοχών, άτομα με αναπηρίες και μικρές επιχειρήσεις.

Η Ψηφιακή Ακαδημία Πολιτών θα είναι το «ψηφιακό σχολείο της ζωής» που θα συνοδεύει τον πολίτη σε κάθε ηλικία και θα εξασφαλίζει ότι κανείς δεν μένει πίσω.

Ταυτόχρονα, δεν θα πρέπει να παραγνωρίζεται ο χρόνος που χρειάζεται το κάθε πρόσωπο για να προσαρμοστεί στις ψηφιακές αλλαγές, καθώς και το γεγονός ότι κάποιοι άνθρωποι, λόγω ηλικίας, αναπηρίας ή άλλων περιορισμών, δεν θα μπορέσουν να γίνουν ψηφιακά εγγράμματοι ή να αποκτήσουν επαρκή ευχέρεια στη χρήση συσκευών και εφαρμογών. Ως εκ τούτου, θα διατηρηθούν ή θα δημιουργηθούν παράλληλα υποστηρικτικά ή εναλλακτικά κανάλια διεκπεραίωσης της διοικητικής διαδικασίας, μέσω τόσο κατ’ εξαίρεση φυσικής εξυπηρέτησης πολιτών, οι οποίοι εμπίπτουν στις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού, στα Κ.Ε.Π. ή στα γραφεία οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, όσο και της δωρεάν τηλεφωνικής εξυπηρέτησης ή καθοδήγησης κατά τη χρήση των ψηφιακών υπηρεσιών.

Ο σχεδιασμός κάθε ψηφιακής υπηρεσίας θα συνοδεύεται από μελέτη κοινωνικών επιπτώσεων και υποχρεωτική πρόβλεψη φυσικών ή τηλεφωνικών σημείων εξυπηρέτησης, ώστε να αποφεύγεται ο ψηφιακός αποκλεισμός. Η ψηφιακή μετάβαση πρέπει να είναι χωρίς αποκλεισμούς και να διασφαλίζει την ανθρώπινη επαφή για όσους το χρειάζονται.

Πολιτική 4: Ασφάλεια και Προστασία Ψηφιακών Δεδομένων

Η Αρχή Ψηφιακής Ασφάλειας έχει ήδη την ευθύνη για την προστασία κρίσιμων υποδομών και την αντιμετώπιση κυβερνοαπειλών. Στόχος μας είναι να την αναβαθμίσουμε σε πλήρως λειτουργικό Εθνικό Κέντρο Κυβερνοασφάλειας, με δυνατότητες αντίστοιχες των πιο προηγμένων χωρών.

  • Επένδυση σε σύγχρονο εξοπλισμό και συνεχή εκπαίδευση εξειδικευμένου προσωπικού.
  • Υποχρεωτική εφαρμογή διεθνών προτύπων (ISO 27001, NIS2) σε όλους τους οργανισμούς που παρέχουν κρίσιμες υπηρεσίες.
  • Δημιουργία μηχανισμού έγκαιρης προειδοποίησης και ταχείας απόκρισης για μεγάλες ψηφιακές απειλές, σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς και διεθνείς φορείς.

Με αυτόν τον τρόπο, η ΑΨΑ θα μπορεί να ανταποκρίνεται στις συνεχώς αυξανόμενες απειλές και να διασφαλίζει την ανθεκτικότητα της χώρας στον κυβερνοχώρο.

Πολιτική 5: Διαφάνεια και Δικαιοσύνη στις Δημόσιες Διαδικασίες

Η ψηφιοποίηση οφείλει να ενισχύει όχι μόνο την εξυπηρέτηση, αλλά και την ακέραια συμπεριφορά. Οι δημόσιες προσφορές, οι αξιολογήσεις και οι αιτήσεις πολιτών θα παρακολουθούνται με σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία (π.χ. blockchain – αλυσίδα καταγραφής δεδομένων), ώστε να μην υπάρχει περιθώριο για προνομιακή ή αυθαίρετη μεταχείριση.

Παράλληλα, αξιοποιούμε τις διεθνείς πρακτικές που έχουμε ήδη ενσωματώσει στη θεματική «Μεταφορές, Επικοινωνίες, Δίκτυα και Έργα»:

  • Τυποποίηση και επαγγελματοποίηση συμβάσεων, με ενιαία έγγραφα, κριτήρια αξίας κύκλου ζωής και ρήτρες επιδόσεων.
  • Ανοιχτά δεδομένα προμηθειών, με υιοθέτηση διεθνών προτύπων (OCDS για προμήθειες, OC4IDS για έργα υποδομής), ώστε κάθε πολίτης να μπορεί να βλέπει με διαφάνεια τις διαδικασίες.
  • Δημόσιους ψηφιακούς πίνακες ελέγχου (dashboards) για το στάδιο κάθε έργου και σύμβασης.
  • Λευκή Βίβλος Υποδομών, με ετήσιο απολογισμό και αξιολόγηση επιπτώσεων των έργων.

Με τον τρόπο αυτό, η ψηφιακή πολιτική συνδέεται οργανικά με τη διακυβέρνηση των δημοσίων έργων, εξασφαλίζοντας ότι οι πόροι αξιοποιούνται με ακεραιότητα, διαφάνεια και όφελος για το κοινωνικό σύνολο.

Προτείνουμε επίσης τη ριζική αναμόρφωση των διαδικασιών κατάρτισης και αξιολόγησης προσφορών για έργα πληροφορικής. Οι προσφορές θα αξιολογούνται όχι μόνο με βάση το κόστος, αλλά και την ποιότητα του λογισμικού, τη διαλειτουργικότητα, τη δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης του κώδικα και τη συμμόρφωση με ανοικτά πρότυπα. Η διακυβέρνηση των ψηφιακών έργων θα περιλαμβάνει μηχανισμό ανεξάρτητου ελέγχου και δημόσιας λογοδοσίας.

Πολιτική 6: Καινοτομία και Στήριξη Επιχειρήσεων

Οι Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις (ΜΜΕ) αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της κυπριακής οικονομίας και βασικό φορέα καινοτομίας, απασχόλησης και περιφερειακής ανάπτυξης. Σε πλήρη συνέργεια με την Πολιτική “Στήριξη Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων και Παραγωγικών Συνεργατισμών” της θεματικής Εμπορίου και Βιομηχανίας, η Ψηφιακή Πολιτική στοχεύει να επιταχύνει τον ψηφιακό μετασχηματισμό των ΜΜΕ και να τους παρέχει τα αναγκαία ψηφιακά εργαλεία, πρότυπα και υποδομές για να μειώσουν το κόστος λειτουργίας, να αυξήσουν την ανταγωνιστικότητά τους και να ενισχύσουν τη συμμετοχή τους στις διεθνείς αγορές.

6.1 Ψηφιακή Στήριξη ΜΜΕ και Νεοφυών Επιχειρήσεων (startups)

Δημιουργούμε το “Digital SME Hub”, ένα ενιαίο σημείο πρόσβασης σε:

  • δωρεάν πρότυπα, cloud εργαλεία και λογισμικά ανοιχτού κώδικα,
  • ψηφιακή καθοδήγηση και mentoring,
  • προγράμματα κατάρτισης σε θέματα κυβερνοασφάλειας, e-commerce, ψηφιακού marketing και ESG συμμόρφωσης. Το “Digital SME Hub” θα λειτουργεί σε διασύνδεση με τα Κέντρα Υποστήριξης ΜΜΕ που προβλέπονται στην πολιτική του Εμπορίου, διαμορφώνοντας ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα φυσικής και ψηφιακής υποστήριξης για τις μικρές επιχειρήσεις.
6.2 Ενιαία Πύλη «One-Stop Compliance Portal»

Σε συντονισμό με τη Στρατηγική “SME Relief Package” της ΕΕ και την πολιτική του Εμπορίου, προχωρούμε στη δημιουργία ενιαίου ψηφιακού portal συμμόρφωσης, όπου οι ΜΜΕ θα μπορούν να διεκπεραιώνουν ηλεκτρονικά όλες τις βασικές τους υποχρεώσεις (φορολογικές, εργατικές, εταιρικές). Το portal θα ενσωματώνει αρχές “silent approval” και fast-track licensing για χαμηλού ρίσκου δραστηριότητες, συμβάλλοντας στη μείωση της γραφειοκρατίας και στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης των επιχειρήσεων προς το κράτος.

6.3 Ψηφιακή Καινοτομία και Έρευνα & Ανάπτυξη (R&D)

Επενδύουμε σε συνεργασίες μεταξύ πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων και επιχειρήσεων, για την ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογιών στους τομείς:

  • Τεχνητής Νοημοσύνης (AI)
  • Εικονικής και Επαυξημένης Πραγματικότητας
  • Κβαντικής Υπολογιστικής
  • Internet of Things (IoT) και Κυβερνοασφάλειας

Θεσπίζονται φορολογικά κίνητρα και επιχορηγήσεις R&D για επιχειρήσεις που συνεργάζονται με πανεπιστήμια ή ερευνητικά ινστιτούτα, με προτεραιότητα στις ΜΜΕ και τις startups.

6.4 Εκπαίδευση και Επιχειρηματικότητα Νέας Γενιάς

Εισάγουμε στα σχολεία το πρόγραμμα «Create your own business», μέσα από το οποίο οι μαθητές θα λαμβάνουν μικρό προϋπολογισμό, θα σχεδιάζουν επιχειρηματικά πλάνα, θα παρουσιάζουν τις ιδέες τους σε επιχειρηματίες και θα γνωρίζουν τις διαδικασίες ίδρυσης εταιρείας. Το πρόγραμμα εντάσσεται στο πλαίσιο σύνδεσης εκπαίδευσης και παραγωγής, όπως προβλέπεται και από τα Κέντρα Υποστήριξης ΜΜΕ που συνεργάζονται με Τεχνικές Σχολές και Πανεπιστήμια.

6.5 Προώθηση Πράσινης και Κοινωνικά Υπεύθυνης Καινοτομίας

Υποστηρίζουμε προγράμματα πράσινης επιχειρηματικότητας, κοινωνικής καινοτομίας, gaming και δημιουργικών βιομηχανιών, δίνοντας έμφαση στη γυναικεία και νεανική επιχειρηματικότητα. Παρέχονται startup vouchers ύψους €5.000–€10.000 για νέους κάτω των 30 ετών, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιούνται σε υπηρεσίες λογιστικής, νομικής υποστήριξης, marketing ή αγοράς εξοπλισμού.

6.6 Διασύνδεση με Χρηματοδοτικά Εργαλεία και Venture Capital

Μέσα από την πλατφόρμα Digital SME Hub, θα παρέχεται διασύνδεση με ευρωπαϊκά και εθνικά χρηματοδοτικά προγράμματα, καθώς και με διεθνή venture capital funds, δημιουργώντας μια ενιαία ψηφιακή πύλη επιχειρηματικών ευκαιριών για καινοτόμες ΜΜΕ και startups.

Πολιτική 7: Ψηφιοποίηση Εκπαίδευσης Πολιτών και Αρμόδιων Οργάνων

Η εικονική και επαυξημένη πραγματικότητα μπορούν να γίνουν πολύτιμα εργαλεία εκπαίδευσης για την ασφάλεια και την πολιτική προστασία.

  • Για τους επαγγελματίες πρώτης γραμμής (πυροσβέστες, αστυνομικούς): ρεαλιστική εκπαίδευση σε σενάρια που δύσκολα αναπαράγονται στην πράξη, όπως μεγάλες πυρκαγιές ή διαχείριση πλήθους.
  • Για τους πολίτες: βιωματική μάθηση για το πώς να αντιδρούν σε καταστάσεις κρίσης (σεισμοί, πυρκαγιές) και πώς να αντιλαμβάνονται κινδύνους, π.χ. οδική ασφάλεια.

Με αυτόν τον τρόπο, αξιοποιούμε την τεχνολογία για να σώζουμε ζωές και να χτίζουμε μια κοινωνία καλύτερα προετοιμασμένη για κάθε κρίση.

Πολιτική 8: Διακυβέρνηση και Επανασχεδιασμός Διαδικασιών

Η ψηφιακή μετάβαση δεν είναι απλώς τεχνολογικό έργο. Είναι έργο διακυβέρνησης και οργανωτικού μετασχηματισμού. Για να επιτύχει, απαιτείται σαφής ορισμός αρμοδιοτήτων, διαφάνεια, τεχνική επάρκεια και θεσμική συνέχεια.

  • Κεντρική Μονάδα Ψηφιακής Διακυβέρνησης (Digital Delivery Unit) στο Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, με εξειδικευμένο προσωπικό που θα παρακολουθεί, αξιολογεί και εγκρίνει όλα τα ψηφιακά έργα με βάση ενιαίες προδιαγραφές.
  • Επανασχεδιασμός διαδικασιών πριν την ψηφιοποίηση. Κάθε έργο θα πρέπει να αποδεικνύει ότι απλοποιεί ή εξαλείφει περιττά βήματα, αντί να μεταφέρει τη γραφειοκρατία σε οθόνη.
  • Ενοποίηση και αξιολόγηση έργων πληροφορικής με δείκτες απόδοσης (KPIs), χρονοδιαγράμματα και δημόσιο dashboard προόδου.
  • Υιοθέτηση πολιτικής για ανοικτό λογισμικό και σταδιακή μετάβαση από ιδιοκτησιακές πλατφόρμες (π.χ. Microsoft) σε λύσεις ανοιχτού κώδικα όπου είναι δυνατό, για μείωση κόστους και ενίσχυση τεχνολογικής ανεξαρτησίας.
  • Πλήρης διαφάνεια στις αναθέσεις ψηφιακών έργων, με δημοσίευση κόστους, τεχνικών προδιαγραφών και αναδόχων σε ανοικτή μορφή δεδομένων.
  • Καθορισμός χρονοδιαγραμμάτων (π.χ. 2026: πλήρης χρήση ψηφιακής υπογραφής, 2027: ολοκληρωμένη διαλειτουργικότητα μητρώων, 2028: πλήρως paperless δημόσια διοίκηση).

 

1. Αξιακή Τοποθέτηση / Όραμα

Η μετανάστευση αποτελεί ένα ιστορικό φαινόμενο που καθόρισε την εξέλιξη της ανθρωπότητας. Σήμερα συνιστά σήμερα μία από τις πιο σύνθετες και κρίσιμες προκλήσεις του 21ου αιώνα. Για την Κύπρο, η διαχείρισή της απαιτεί ρεαλισμό, ανθρωπισμό, προσήλωση στη διεθνή νομιμότητα και στρατηγική αντίληψη. Η μεταναστευτική πολιτική πρέπει να αποσκοπεί στην οικοδόμηση μιας κοινωνίας ασφάλειας, δικαιοσύνης και συνοχής, βασισμένης στον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τη νομιμότητα και την αποτελεσματικότητα, λαμβανομένων υπόψη και των αναγκών της κοινωνίας, της οικονομίας και της επιχειρηματικότητας.

Το Κίνημά μας επιδιώκει τη ριζική αναθέσμιση του κράτους με στρατηγική στόχευση και ανθρωποκεντρική ανάπτυξη, ώστε κάθε πολιτική να διασφαλίζει την αξιοπρέπεια, την ευημερία και την ίση μεταχείριση όλων. Η Κύπρος δεν είναι χώρα ανοικτών συνόρων, ούτε διαθέτει απεριόριστες δυνατότητες, ενώ ταυτόχρονα, σε κάποιους τομείς της οικονομίας, εξαρτάται από το ξένο εργατικό δυναμικό. Επιπλέον, ως χώρα-μέλος της ΕΕ και άλλων διεθνών οργανισμών, η Κύπρος δεσμεύεται από διεθνείς συμβάσεις και ενωσιακές πολιτικές. Απαιτείται, συνεπώς, μια ολιστική προσέγγιση, η οποία θα συνδυάζει την αποτροπή και αποθάρρυνση των ανεξέλεγκτων μεταναστευτικών ροών, την ορθή και έγκαιρη εξέταση των αιτημάτων διεθνούς προστασίας, την ενίσχυση των πολιτικών ένταξης και τον εκσυγχρονισμό των πολιτικών εισόδου, φοίτησης και απασχόλησης.

2. Ανάλυση της Υφιστάμενης Κατάστασης

Η Κύπρος βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρά διαρθρωτικά και λειτουργικά ελλείμματα στους τομείς ασύλου και μετανάστευσης, τα οποία απειλούν τη διοικητική συνοχή, την κοινωνική σταθερότητα και τη διεθνή αξιοπιστία της χώρας:

  • Υπερφόρτωση του συστήματος ασύλου: Πάνω από 19.000 αιτήσεις ασύλου εκκρεμούν (Μάρτιος 2025), με μέσο χρόνο διεκπεραίωσης άνω των 20 μηνών – από τους μεγαλύτερους στην ΕΕ. Η υποστελέχωση, η έλλειψη μηχανογράφησης και οι ανεπαρκείς υποδομές επιτείνουν τη συμφόρηση.
  • Αναχρονιστικές διαδικασίες και ελλείμματα ταυτοπροσωπίας: Σύμφωνα με την Ειδική Έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας (2025), υπάρχουν 11.891 εκκρεμείς αιτήσεις πολιτογράφησης, ελλείψεις διασταυρώσεων στοιχείων, και αδυναμία διαχείρισης του καθεστώτος χιλιάδων μεταναστών.
  • Ανεπαρκής πρόληψη και αποτροπή της παράτυπης μετανάστευσης: Η Κύπρος δεν διαθέτει αποτελεσματικά μέσα αποτροπής – ιδιαίτερα στην Πράσινη Γραμμή, η οποία έχει καταστεί κύρια πύλη εισόδου παράτυπων μεταναστών. Δεν υπάρχει δομημένο πρωτόκολλο αποτροπής ή άμεσης διαχείρισης αφίξεων.
  • Ελλιπής διαφάνεια και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων: Επανειλημμένες καταδίκες από το ΕΔΑΔ για παράνομες επαναπροωθήσεις, κακομεταχείριση και ανεπαρκείς συνθήκες υποδοχής. Απουσιάζει ανεξάρτητη εποπτεία για τις διαδικασίες ελέγχου στα σύνορα.
  • Εμπορευματοποίηση της κυπριακής και, κατ’ επέκταση, της ευρωπαϊκής ιθαγένειας, μέσω προγραμμάτων τύπου «χρυσής βίζας», με αποτέλεσμα να μένει έκθετη η χώρα σε αυστηρή κριτική από την Ε.Ε.
  • Απουσία ενιαίας εθνικής στρατηγικής ένταξης: Δεν υπάρχει ολοκληρωμένο πλαίσιο για τη γλωσσική υποστήριξη, την επαγγελματική κατάρτιση, τη στέγαση, την εκπαίδευση και την κοινωνική συμμετοχή των μεταναστών. Οι πολιτικές παραμένουν αποσπασματικές, αποκομμένες και χωρίς θεσμική συνέπεια, παραγνωρίζοντας τις εύλογες προσδοκίες των μεταναστών που διαμένουν νόμιμα και μακρόχρονα στη χώρα, καθώς και των παιδιών που γεννιούνται και μεγαλώνουν εδώ και αποφοιτούν από τα δημόσια σχολεία.
  • Αναχρονιστικές πολιτικές εισόδου και απασχόλησης ξένου προσωπικού, π.χ. στους τομείς οικιακής εργασίας, γεωργοκτηνοτροφίας και τουρισμού, με αποτέλεσμα τα αυξημένα διοικητικά βάρη και τη διαρκή ροή και εναλλαξιμότητα εργαζομένων από τρίτες χώρες, γεγονός που δεν βοηθά ούτε στη σταθερότητα που έχουν ανάγκη τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις, ούτε στην εξειδίκευση, αλλά και την ένταξη των ίδιων των μεταναστών.
  • Υπερβολική εξάρτηση από πολιτικοποιημένη ρητορική: Αντί για ορθολογική, θεσμική πολιτική με τεκμηρίωση και διαφάνεια, η μεταναστευτική διαχείριση συχνά εργαλειοποιείται για εσωτερική κατανάλωση, κατά τρόπο που προάγονται ανάμεσα στον πληθυσμό συναισθήματα φόβου και μισαλλοδοξίας. Αυτό δυσχεραίνει την ορθολογική αντιμετώπιση του ζητήματος.

3. Πολιτικές Θέσεις / Στόχοι

  • Εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο της Ε.Ε., σε συνεργασία και με τη στήριξη της Ε.Ε. Το Σύμφωνο στοχεύει στην εξισορρόπηση της ευθύνης και της αλληλεγγύης, προνοώντας ταχύτερες διαδικασίες ασύλου και επιστροφών, ενίσχυση της φύλαξης των συνόρων, ενιαία ευρωπαϊκή διαχείριση κρίσεων και κατανομής βαρών και διασφάλιση του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
  • Ενίσχυση του Υφυπουργείου Μετανάστευσης, με απόσπαση σε αυτό ειδικών μονάδων (π.χ. της Αστυνομίας, των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας και της Νομικής Υπηρεσίας) που έχουν ευθύνες για τα θέματα μετανάστευσης και ασύλου, με στόχο τον καλύτερο στρατηγικό συντονισμό των πολιτικών και την ανάπτυξη ενός πιο αποτελεσματικού και λειτουργικού συστήματος διαχείρισης.
  • Πλήρης ετοιμότητα για ένταξη στη ζώνη Σένγκεν. Τα μέτρα τα οποία θα ληφθούν σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να δημιουργούν την εντύπωση «συνόρων» μεταξύ κρατών.
  • Αναθεώρηση και εκσυγχρονισμός του νομοθετικού ή θεσμικού πλαισίου που διέπει την είσοδο και τα δικαιώματα των οικιακών εργαζομένων, των εποχικών εργαζομένων και των φοιτητών, καθώς και της παροχής καθεστώτος επί μακρόν διαμένοντος, κυπριακής ιθαγένειας και παροχής δικαιωμάτων στα μέλη οικογενειών Κυπρίων ή Ευρωπαίων πολιτών, ώστε να ανταποκρίνεται τόσο στις ανάγκες της οικονομίας και της κοινωνικής συνοχής, όσο και στις εύλογες προσδοκίες των προσώπων που συνεισφέρουν στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της χώρας.

4. Ειδικότερα Μέτρα και Προτάσεις Πολιτικής

Πολιτική 1: Πρόληψη και Αποτροπή Παράτυπων Μεταναστευτικών Ροών

  • Ενίσχυση των ελέγχων κατά μήκος της Πράσινης Γραμμής με τεχνολογικά μέσα (π.χ. drones, συστήματα παρακολούθησης και αισθητήρες), επανδρωμένες περιπολίες και συνεργασία με την UNFICYP, με αποφυγή της αναχρονιστικής μεθόδου του συρματοπλέγματος.
  • Καθιέρωση ειδικών σημείων ταυτοποίησης και αποτροπής εισόδου χωρίς άδεια.
  • Δημιουργία προγράμματος παρακολούθησης των παράτυπων ροών με μηνιαίες αναφορές.
  • Καθορισμός λίστας ασφαλών τρίτων χωρών για άμεσες επιστροφές.
  • Διμερείς συμφωνίες με χώρες προέλευσης για απελάσεις και επανεισδοχή.
  • Επανεξέταση και αυστηροποίηση των διαδικασιών εισδοχής φοιτητών και εποχικών εργατών.

Πολιτική 2: Αποδοτικότερη Διαχείριση Διαδικασιών

  • Καθιέρωση αυστηρών χρονικών ορίων (μέγιστο 6 μήνες) για την τελική αξιολόγηση αιτήσεων ασύλου με ηλεκτρονική παρακολούθηση (tracking), και την εξέταση των εφέσεων (μέγιστο 3 μήνες).
  • Ενοποίηση βάσεων δεδομένων και αυτοματοποίηση υπουργικών υπηρεσιακών αρχείων για αποφυγή καθυστερήσεων και ταυτοπροσωπικών λαθών.
  • Καθιέρωση καθεστώτος «πορείας ένταξης» για τους δικαιούχους διεθνούς προστασίας.
  • Ενίσχυση του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας (IPAC) με επαρκές εξειδικευμένο προσωπικό (δικαστές, νομικούς συμβούλους, μεταφραστές) και θεσμική στήριξη για να διασφαλίζεται η ταχύτητα και ποιότητα των αποφάσεων.
  • Ψηφιοποίηση όλων των πληροφοριών και των διαδικασιών, ηλεκτρονικές πλατφόρμες για τους αιτητές ασύλου και τους νόμιμους μετανάστες.
  • Δικαστική προτεραιότητα σε ευάλωτες ομάδες (π.χ. ανήλικοι, θύματα βίας, άτομα με αναπηρίες).
  • Όσοι παράτυποι μετανάστες δεν λαμβάνουν άσυλο ή άδεια παραμονής, θα πρέπει να επιστρέφονται στις πατρίδες τους, σε εφαρμογή διεθνών συμφωνιών.

Πολιτική 3: Ένταξη και Κοινωνική Συνοχή

  • Δημιουργία κοινοτικών κέντρων στήριξης και ένταξης, στα οποία θα παρέχονται μαθήματα ελληνικής γλώσσας, επαγγελματική κατάρτιση, νομική υποστήριξη, κλπ., σε συνεργασία με τις τοπικές αρχές και ΜΚΟ.
  • Διευκόλυνση, υπό όρους, της οικογενειακής επανένωσης για νόμιμους μετανάστες.
  • Ενίσχυση του ρόλου των σχολείων στη διαπολιτισμική εκπαίδευση και την αποδοχή.
  • Αναθεώρηση του καθεστώτος επί μακρόν διαμένοντος, με συμπερίληψη πιο ρεαλιστικών και ορθολογικών κριτηρίων απόκτησής του, κατά τρόπο που θα επιβραβεύεται η συνεισφορά και η κοινωνική ένταξη κάποιου προσώπου στη χώρα και θα προστατεύονται τα δικαιώματα των παιδιών που φοιτούν για επαρκές χρονικό διάστημα στα σχολεία της χώρας.

Πολιτική 4: Αντιμετώπιση Εγκληματικότητας και Ενίσχυση Ασφάλειας

  • Ειδικά προγράμματα κοινωνικής πρόληψης σε κοινότητες με υψηλές συγκεντρώσεις μεταναστών, με την ενεργό συμμετοχή και των ίδιων των πληθυσμιακών ομάδων των μεταναστών.
  • Συνεργασία Υφυπουργείου και Αστυνομίας με έμφαση στην κοινοτική αστυνόμευση.
  • Εφαρμογή πολιτικών αποκλεισμού για πρόσωπα με σοβαρό εγκληματικό παρελθόν, καθώς και απώλειας του καθεστώτος παραμονής σε περίπτωση σοβαρών εγκληματικών ενεργειών, με σεβασμό στις δικαιοκρατικές εγγυήσεις.
  • Καταγραφή και αξιολόγηση περιστατικών παραβατικότητας με εθνοτικό ή μεταναστευτικό πρόσημο για στοχευμένες πολιτικές παρέμβασης.
  • Ενίσχυση των πολιτικών πρόληψης και καταπολέμησης των ρατσιστικών περιστατικών και εγκλημάτων, με στόχο, αφενός, την προστασία των δικαιωμάτων των υπηκόων τρίτων χωρών, και, αφετέρου, την ενίσχυση της εμπιστοσύνης και της προσήλωσής τους στο κράτος.

Πολιτική 5: Θεσμική Αναδιάρθρωση και Ευρωπαϊκή Ενσωμάτωση

  • Ολοκληρωμένος ψηφιακός μετασχηματισμός του Υφυπουργείου Μετανάστευσης.
  • Στρατηγική προετοιμασία για τη ζώνη Σένγκεν με ειδικό Πρωτόκολλο Πράσινης Γραμμής.
  • Ίδρυση Παρατηρητηρίου Μετανάστευσης για ετήσια αξιολόγηση και δημόσια λογοδοσία.
  • Θέσπιση αποτελεσματικού ανεξάρτητου μηχανισμού ελέγχου συνόρων για τη διαφάνεια και την προστασία των δικαιωμάτων.

 

1. Αξιακή Τοποθέτηση / Όραμα

Το Κίνημα Άλμα επιδιώκει να θεμελιώσει μια ζωντανή, ελεύθερη και διαφανή κοινωνία πολιτών, όπου οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ), οι εθελοντικές οργανώσεις, οι άτυπες ομάδες και οι ενεργοί πολίτες δρουν ως καταλύτες κοινωνικής και θεσμικής ανανέωσης, καθώς και κοινωνικής προσφοράς.

Οραματιζόμαστε ένα κράτος που δεν αντιμετωπίζει την κοινωνία των πολιτών με καχυποψία, αλλά ως ισότιμο εταίρο, απαραίτητο για τη δημοκρατία, τη συμμετοχικότητα και την κοινωνική πρόοδο.

Η κοινωνία των πολιτών στην Κύπρο αξίζει ένα περιβάλλον θεσμικής στήριξης, ασφάλειας και ελευθερίας έκφρασης. Για εμάς, η ενίσχυση του κοινωνικού ιστού και της δημοκρατικής λογοδοσίας περνά μέσα από την αναγνώριση, χρηματοδότηση, προστασία και συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών.

Ταυτόχρονα, είναι αναγκαία η θέσπιση αναλογικών και σαφών εχέγγυων ενίσχυσης για:

  • τη διασφάλιση της διαφάνειας στις οικονομικές συναλλαγές των ΜΚΟ, ώστε να προλαμβάνονται φαινόμενα χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, ξεπλύματος ή παράνομων πρακτικών
  • τη ρύθμιση της άσκησης επιρροής και του lobbying, ώστε να προστατεύεται η δημοκρατική διαδικασία από φαινόμενα διαπλοκής.

Οι ρυθμίσεις αυτές πρέπει να στηρίζονται και να εκσυγχρονίζουν το ήδη υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο της Κυπριακής Δημοκρατίας, χωρίς να υπονομεύουν την αυτονομία και τη ζωντάνια της κοινωνίας των πολιτών.

2. Ανάλυση της Υφιστάμενης Κατάστασης

Παρά την αξιόλογη δράση δεκάδων οργανώσεων και πρωτοβουλιών, το περιβάλλον για τις ΜΚΟ στην Κύπρο παραμένει ατελές και, σε αρκετά σημεία, εχθρικό:

  • Ρυθμιστική ασάφεια και κατακερματισμός: Οι ΜΚΟ υπάγονται σε διαφορετικά νομοθετικά πλαίσια, εγγραφής ή εποπτείας, βρίσκονται σε πολλαπλά ή μη ενιαία μητρώα (Υπουργείου Εσωτερικών, ΚΟΑ, Υπουργείου Εργασίας, Εφόρου Εταιρειών), με αποτέλεσμα τη γραφειοκρατική σύγχυση, τη δυσκολία χρηματοδότησης και την έλλειψη εποπτείας. Επιπλέον δεν υπάρχει καμία αναλογικότητα ή ευελιξία και οι ΜΚΟ αντιμετωπίζονται ενιαία, με αποτέλεσμα μικροί και με χαμηλή συναλλακτική κίνηση ΜΚΟ να επωμίζονται δυσβάστακτο βάρος συμμόρφωσης.
  • Περιορισμένη θεσμική συμμετοχή: Οι οργανώσεις πολιτών, ακόμη και όταν καλούνται σε διαβουλεύσεις ή θεσμικά σώματα, η εκπροσώπηση είναι αποσπασματική και όχι θεσμοθετημένη, πολλές φορές χωρίς να τους διασφαλίζεται ουσιαστικός λόγος.
  • Απουσία δημόσιου μηχανισμού στήριξης: Δεν υπάρχει ενιαίο ταμείο ενίσχυσης της Κοινωνίας των Πολιτών, όπως συμβαίνει σε πολλές χώρες της ΕΕ. Οι ΜΚΟ εξαρτώνται από ετήσιες επιχορηγήσεις που διενεργούνται ξεχωριστά από κάθε Υπουργείο ή φορέα στη βάση μη ενιαίων ή και μη θεσμοθετημένων κριτηρίων, χωρίς μακροπρόθεσμη στήριξη. Συχνά χορηγίες δίνονται «κατά χάριν», χωρίς διαφανή κριτήρια. Επιπλέον, πλην ελάχιστων εξαιρέσεων (όπως τα προγράμματα του Οργανισμού Νεολαίας και των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας), δεν υπάρχει σύστημα αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των χορηγιών ούτε τήρηση ιστορικών στοιχείων που να διασφαλίζουν ισότιμη πρόσβαση και συνέπεια στη στήριξη.
  • Χρηματοοικονομικοί κίνδυνοι και αποκλεισμός: Η Κύπρος θεωρείται «εν μέρει συμμορφούμενη» από τη MONEYVAL ως προς τον κίνδυνο χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες μέσω ΜΚΟ.
  • Η ισχύουσα νομοθεσία εναποθέτει αρμοδιότητες εποπτείας των ΜΚΟ σε διάφορους φορείς (Υπουργείο Εσωτερικών, ΜΟΚΑΣ, Έφορος Φορολογίας, Αστυνομία), χωρίς σαφή κατανομή και αναλογικότητα. Η οριζόντια και συχνά μη τεκμηριωμένη εφαρμογή του πλαισίου έχει ως αποτέλεσμα οι ΜΚΟ να θεωρούνται μη αξιόπιστοι συναλλασσόμενοι και να αποκλείονται συχνά από βασικές τραπεζικές υπηρεσίες, λόγω της έλλειψης ενιαίου και σαφούς κανονιστικού πλαισίου.
  • Αδυναμία ελέγχου ομάδων πιέσεων (lobbying): Παρότι θεσμοθετήθηκε ο Ν. 20(I)/2022 για το lobbying, δεν υπάρχει μέχρι στιγμής ουσιαστική εποπτεία εφαρμογής. Ορισμένες ΜΚΟ με ισχυρή επιρροή δεν είναι εγγεγραμμένες στο Μητρώο Lobbyists.

3. Πολιτικές Θέσεις / Στόχοι

Το Κίνημα Άλμα δεσμεύεται:

  • Να διαμορφώσει ένα ασφαλές, διαφανές, ευέλικτο και αναλογικό περιβάλλον λειτουργίας για τις ΜΚΟ, με βάση τις αρχές της δημοκρατίας, της λογοδοσίας και του κράτους δικαίου.
  • Να ενισχύσει θεσμικά και οικονομικά την Κοινωνία των Πολιτών, αναγνωρίζοντας τη συμβολή της στον κοινωνικό έλεγχο, την καινοτομία, την αλληλεγγύη και την ενεργό δημοκρατία.
  • Να εξασφαλίσει την τήρηση των αρχών της χρηστής διοίκησης και της διαφάνειας, χωρίς υπερ-ρυθμίσεις που περιορίζουν την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι.
  • Να διασφαλίσει πλήρη συμβατότητα της Κύπρου με τις διεθνείς υποχρεώσεις της (Συμβούλιο της Ευρώπης, MONEYVAL, ΕΕ, UN OHCHR) στον τομέα της προστασίας του δημόσιου συμφέροντος, των ελευθεριών των πολιτών και του ρόλου των ΜΚΟ.

4. Μέτρα και Προτάσεις Πολιτικής

Πολιτική 1: Θέσπιση Σύγχρονου Νομικού και Θεσμικού Πλαισίου για τις ΜΚΟ

Η Κύπρος χρειάζεται ένα ενιαίο και διαφανές πλαίσιο για την κοινωνία των πολιτών, που να συνδυάζει την απλοποίηση, την εποπτεία και την ενίσχυση της αυτονομίας των οργανώσεων. Η Πολιτική 1 προβλέπει:

  • Καθιέρωση ενιαίου Μητρώου ΜΚΟ και εθελοντικών οργανώσεων με διαβάθμιση βάσει μεγέθους και δραστηριότητας και υποχρεωτική δημοσίευση όλων των στοιχείων (μητρώο, χορηγίες, πραγματικοί δικαιούχοι – Ultimate Beneficial Owners – UBOs) σε μορφή ανοικτών δεδομένων.
  • Ίδρυση Εθνικής Αρχής για την Κοινωνία των Πολιτών, στη δομή του Υπουργείου Εσωτερικών, αλλά με θεσμική ανεξαρτησία, με αρμοδιότητες εγγραφής, ελέγχου, διαμεσολάβησης και στήριξης, περιλαμβανομένης της οικονομικής, όλων των ΜΚΟ. Η Αρχή θα λειτουργεί συντονιστικά με τους υφιστάμενους φορείς (Μονάδα Καταπολέμησης Αδικημάτων Συγκάλυψης – ΜΟΚΑΣ, Έφορος Φορολογίας, Αστυνομία) ώστε να υπάρχει σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων.
  • Συμμετοχή πολλαπλών φορέων στην Αρχή, με εκπροσώπους από Υπουργεία και δημόσιους οργανισμούς (ΚΟΑ, ΥΚΕ, Υπουργείο Παιδείας, Υφυπουργείο Πολιτισμού), καθώς και παρατηρητές από την κοινωνία των πολιτών. Όλες οι αποφάσεις της Αρχής θα είναι δημόσια προσβάσιμες.
  • Η πρόταση για ίδρυση Εθνικής Αρχής για την Κοινωνία των Πολιτών συνάδει με βέλτιστες διεθνείς πρακτικές, αντικαθιστώντας το υφιστάμενο μοντέλο του Υπουργείου Εσωτερικών με έναν θεσμό που ενσωματώνει τόσο εποπτικές αρχές (μητρώο, UBOs, Anti-Money Laundering Directive – AMLD) όσο και υποστηρικτικές λειτουργίες (εκπαίδευση, καθοδήγηση, διαμεσολάβηση). Η διαφοροποιημένη προσέγγιση ανά τύπο και μέγεθος ΜΚΟ, σε συνδυασμό με τη θεσμοθέτηση ειδικών ρυθμίσεων για άτυπες ομάδες, εναρμονίζεται με ευρωπαϊκά παραδείγματα (Ιρλανδία, ΗΒ, Σουηδία) και εξασφαλίζει ένα ευέλικτο, δίκαιο και αξιόπιστο πλαίσιο.
  • Κατάργηση του Επιτρόπου του Πολίτη (πρώην Επιτρόπου Εθελοντισμού).
  • Εναρμόνιση με τις συστάσεις MONEYVAL και την 5η Οδηγία για την καταπολέμηση της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (money laundering):
    • Κατηγοριοποίηση κινδύνου για ΜΚΟ
    • Υποχρεωτική καταγραφή UBOs (Ultimate Beneficial Owners)
    • Ετήσιοι εσωτερικοί έλεγχοι και εκπαιδευτικά σεμινάρια.
  • Θεσμοθέτηση κατηγορίας «ΜΚΟ μικρής κλίμακας» για άτυπες ομάδες και νεανικές πρωτοβουλίες, χωρίς γραφειοκρατικά βάρη.
  • Διαμεσολάβηση με τραπεζικά ιδρύματα ώστε τα πιστοποιητικά της Αρχής να αποτελούν εχέγγυα αξιοπιστίας για τις συναλλαγές των ΜΚΟ.
  • Σύνδεση με το Μητρώο Lobbyists της Βουλής, με υποχρεωτική καταγραφή των ΜΚΟ που ασκούν πίεση στη λήψη αποφάσεων, ώστε να ενισχυθεί η διαφάνεια και η δημοκρατική λογοδοσία.

Πολιτική 2: Ενεργή Συμμετοχή και Θεσμική Ενσωμάτωση της Κοινωνίας των Πολιτών

Η δημοκρατική λογοδοσία και η κοινωνική συνοχή απαιτούν ενεργή συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών. Η Πολιτική 2 αποσκοπεί στη θεσμική αναγνώριση του εθελοντισμού και στη διασφάλιση ουσιαστικής συμμετοχής των ΜΚΟ στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.

  • Θεσμική αναγνώριση του εθελοντισμού, με διεύρυνση του περί Παγκυπρίου Συντονιστικού Συμβουλίου Εθελοντισμού Νόμου (Ν.61(Ι)/2006), ώστε όλες οι ΜΚΟ και όχι μόνο τα Κοινοτικά Συμβούλια Εθελοντισμού, να διέπονται από τη νομοθεσία και να μπορούν, αν το επιθυμούν, να οργανώνονται κάτω από το Παγκύπριο Συντονιστικό Συμβούλιο Εθελοντισμού σε ομοσπονδίες και συνομοσπονδίες για οποιαδήποτε κατηγορία δραστηριοποίησης και μεγέθους. Το πλαίσιο θα περιλαμβάνει επιπλέον:
    • πρόνοιες για κίνητρα, εκπαίδευση και αναγνώριση της κοινωνικής προσφοράς
    • θεσμοθέτηση τοπικών συμβουλίων συνεργασίας με δήμους και επαρχιακές αρχές, για ενίσχυση της αποκέντρωσης και της σύνδεσης με τις τοπικές κοινωνίες
    • ενίσχυση της συμμετοχής των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σε ευρωπαϊκά και διεθνή δίκτυα, για αξιοποίηση κονδυλίων και βέλτιστων πρακτικών.
  • Αναθεώρηση της διαδικασίας δημόσιας διαβούλευσης κατά την ετοιμασία προσχεδίων νομοσχεδίων ή κανονισμών, η οποία ακολουθείται βάσει σχετικού Οδηγού που εκδόθηκε από το Υπουργείο Οικονομικών το 2009. Θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι οι ΜΚΟ (μέσω των θεσμοθετημένων αντιπροσώπων τους) ενημερώνονται πλήρως για τις νομοθετικές προθέσεις, έχουν επαρκή χρόνο για να προετοιμαστούν και να προβάλουν τις θέσεις τους και εμπλέκονται ενεργά και ουσιαστικά στον διάλογο για τα ζητήματα του ενδιαφέροντός τους. Επίσης, τυχόν αντιρρήσεις ή προτάσεις τους που δεν έγιναν αποδεκτές, θα πρέπει να καταγράφονται και να προωθούνται στη Βουλή των Αντιπροσώπων και, με αυτό τον τρόπο, να ενισχύεται και να διευκολύνεται η συζήτηση των προσχεδίων από το νομοθετικό σώμα.
  • Ετήσιο Φόρουμ Κοινωνίας των Πολιτών, με δυνατότητα εισηγήσεων προς την εκτελεστική εξουσία και τη Βουλή.
  • Καλλιέργεια κουλτούρας εθελοντισμού στην εκπαίδευση. Ενθάρρυνση του εθελοντισμού, η οποία θα ξεκινά από τον τομέα της εκπαίδευσης, τόσο μέσω των αναλυτικών προγραμμάτων (π.χ. ένταξη ενότητας στο μάθημα της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής), όσο και μέσω γνωριμίας και διάδρασης με ΜΚΟ και εθελοντικές οργανώσεις. Παροχή εκπαίδευσης ή επιμόρφωσης σε μέλη εθελοντικών οργανώσεων και θεσμοθέτηση της συνεργασίας τους με το κράτος, ώστε να ενισχύεται η ικανότητά τους να ανταποκρίνονται στον ρόλο τους και να κατοχυρώνεται η συνεργασία τους με το κράτος (π.χ. σε θέματα πυρκαγιών).

Πολιτική 3: Διαφάνεια, Λογοδοσία και Ρύθμιση της Πολιτικής Επιρροής

  • Υποχρεωτική εγγραφή στο Μητρώο Lobbyists όλων των ΜΚΟ που συμμετέχουν σε επιτροπές, θεσμικούς διαλόγους ή λαμβάνουν δημόσια χρηματοδότηση.
  • Υποχρεωτική υποβολή αναφοράς επαφών προς την Αρχή Διαφάνειας (για lobbying) για επαφές των ΜΚΟ με θεσμούς.
  • Προσβασιμότητα όλων των στοιχείων στο Διαδίκτυο, πλην ευαίσθητων δεδομένων.
  • Διάκριση κατηγοριών ΜΚΟ και αναλογικότητα υποχρεώσεων. Η θεσμική πολιτική για τις ΜΚΟ πρέπει να στηρίζεται στην αρχή της αναλογικότητας, με διάκριση βάσει του τρόπου χρηματοδότησης και της φύσης των δραστηριοτήτων τους:
    • ΜΚΟ κοινής ωφέλειας: περιλαμβάνουν τόσο τις μεγάλες όσο και τις μικρής κλίμακας οργανώσεις που υπηρετούν αποδεδειγμένα το δημόσιο συμφέρον. Χρηματοδοτούνται από πολλαπλές πηγές (κρατικές χορηγίες, ευρωπαϊκά προγράμματα, δωρεές πολιτών, συνδρομές μελών), λειτουργούν μη κερδοσκοπικά και δεν αναπτύσσουν εμπορικές δραστηριότητες οποιουδήποτε είδους, πέρα από πολύ επικουρικές δραστηριότητες (π.χ. αξιοποίηση ακίνητης περιουσίας για κάλυψη λειτουργικών αναγκών). Οι μεγάλες ΜΚΟ κοινής ωφέλειας υπόκεινται σε πιστοποιημένη λογοδοσία και αυξημένες υποχρεώσεις διαφάνειας, ενώ οι μικρής κλίμακας και οι άτυπες πρωτοβουλίες απολαμβάνουν απλουστευμένο πλαίσιο με ελαφρύτερες υποχρεώσεις, ώστε να μην επιβαρύνονται δυσανάλογα.
    • Εταιρικές ή μονοχρηματοδοτούμενες ΜΚΟ: οργανώσεις που εξαρτώνται κυρίως από μία ή λίγες εταιρείες, επιχειρηματικούς ομίλους ή πολιτικούς φορείς, οι οποίες τυπικά έχουν καθεστώς ΜΚΟ αλλά λειτουργούν με εμπορικές δραστηριότητες ή ως εργαλεία εταιρικής προβολής και πολιτικής επιρροής. Για τις οργανώσεις αυτές ισχύει ότι τυγχάνουν της ίδιας αντιμετώπισης με τις κερδοσκοπικές εταιρείες όσον αφορά τη φορολογία, ενώ δεν δικαιούνται τα προνόμια ή τις διευκολύνσεις που προορίζονται για τις ΜΚΟ κοινής ωφέλειας.

Με αυτόν τον διαχωρισμό, οι υποχρεώσεις λογοδοσίας και διαφάνειας κατανέμονται αναλογικά: ενισχυμένες απαιτήσεις για τις μεγάλες ΜΚΟ κοινής ωφέλειας, απλουστευμένες διαδικασίες για τις μικρής κλίμακας, και πλήρης εμπορική και φορολογική μεταχείριση για τις εταιρικές ή μονοχρηματοδοτούμενες ΜΚΟ. Έτσι διασφαλίζεται η θεσμική εμπιστοσύνη και η δίκαιη κατανομή δημόσιων πόρων προς τις οργανώσεις που πραγματικά υπηρετούν το κοινό καλό.

Πολιτική 4: Οικονομική Ενίσχυση, Βιωσιμότητα και Πρόσβαση σε Χρηματοδότηση

Με συντονισμό και ευθύνη της Εθνικής Αρχής για την Κοινωνία των Πολιτών:

  • Θέσπιση Εθνικού Ταμείου Στήριξης της Κοινωνίας των Πολιτών, με πολυετείς επιχορηγήσεις βάσει κριτηρίων διαφάνειας, αντί ετήσιων μικροποσών.
  • Δημιουργία ηλεκτρονικής πλατφόρμας πρόσβασης σε ευρωπαϊκά και διεθνή προγράμματα για τις ΜΚΟ, με παροχή υποστήριξης στην υποβολή προτάσεων.
  • Θεσμοθέτηση φορολογικών κινήτρων για δωρεές σε εγκεκριμένες ΜΚΟ κοινής ωφέλειας, που πληρούν συγκεκριμένες απαιτήσεις διαφάνειας, λογοδοσίας και κοινωνικής προσφοράς, βάσει πιστοποίησης από την Εθνική Αρχή για την Κοινωνία των Πολιτών.

 

1. Αξιακή Τοποθέτηση / Όραμα

Ο τουρισμός, ως στρατηγικός πυλώνας της κυπριακής οικονομίας, δεν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί με λογικές παρωχημένες, ευκαιριακές ή επιδοματικές. Επιδιώκουμε τη ριζική αναθεώρηση του τουριστικού μας μοντέλου, προκειμένου να υπηρετεί το συνολικό όραμα του Κινήματός μας για μια Κύπρο διαφορετική: μια χώρα που λειτουργεί με κοινωφελή ορθολογισμό, προωθεί την ανθρωποκεντρική ανάπτυξη και εγγυάται την ευημερία, την ισότητα και την αξιοπρέπεια για όλες και όλους.

Οραματιζόμαστε έναν κυπριακό τουρισμό που στηρίζεται σε:

  • Ποιότητα αντί ποσότητας,
  • Στρατηγική στόχευση αντί αποσπασματικής διαχείρισης,
  • Βιωσιμότητα και σεβασμό στον πολιτισμό και το περιβάλλον,
  • Συμπερίληψη, καινοτομία και τοπική προστιθέμενη αξία.

2. Ανάλυση της Υφιστάμενης Κατάστασης

Εσωτερικό Περιβάλλον

Παρά τη ραγδαία ανάκαμψη μετά την πανδημία, το κυπριακό τουριστικό μοντέλο παραμένει εύθραυστο, εξαρτώμενο κυρίως από:

  • Περιορισμένες βασικές αγορές (ΗΒ, Ισραήλ, Πολωνία),
  • Εποχικότητα και υπερσυγκέντρωση στην παραλιακή ζώνη,
  • Χαμηλό επίπεδο διαφοροποίησης του προϊόντος,
  • Ανεπαρκή ψηφιακή και πράσινη μετάβαση,
  • Υποστελέχωση και αποδυνάμωση της δημόσιας στρατηγικής διακυβέρνησης (Υφυπουργείο Τουρισμού).

Επιπλέον, αντιμετωπίζονται σοβαρές προκλήσεις περιβαλλοντικής και κοινωνικής βιωσιμότητας:

  • Έντονη πίεση στα υδατικά αποθέματα,
  • Υποβάθμιση της πολιτιστικής κληρονομιάς, λόγω μη ελεγχόμενης ανάπτυξης,
  • Έλλειψη συντονισμού και μηχανισμών αξιολόγησης υπεύθυνων πρακτικών.

Διεθνές Περιβάλλον και Βέλτιστες Πρακτικές

Ο τουριστικός κλάδος διεθνώς μεταβαίνει σε ένα νέο παράδειγμα:

  • Βιώσιμος, εξειδικευμένος, θεματικός και εμπειρικός τουρισμός, συνδεδεμένος με τοπικές κοινότητες,
  • Ψηφιοποίηση και ανάλυση δεδομένων σε πραγματικό χρόνο (π.χ. Tourism 4.0),
  • Πιστοποιήσεις βιωσιμότητας (EarthCheck, Green Key, ISO 20121),
  • Inclusive εμπειρίες με επίκεντρο την ποιότητα, την πολιτιστική αυθεντικότητα και την πράσινη λειτουργία.

Η Κύπρος δεν έχει ακόμη υιοθετήσει ολοκληρωμένα αυτά τα πρότυπα.

3. Πολιτικές Θέσεις / Στόχοι

  1. Μετάβαση από το μοντέλο “sun-sea-sand” σε ένα ποιοτικό, διαφοροποιημένο, πράσινο και τεχνολογικά έξυπνο μοντέλο τουρισμού.
  2. Αναβάθμιση του θεσμικού ρόλου του Υφυπουργείου Τουρισμού για στρατηγική καθοδήγηση και λογοδοσία.
  3. Ενίσχυση τοπικής ανάπτυξης και απεξάρτηση από το μαζικό, εισαγόμενο μοντέλο διακοπών.
  4. Ενημέρωση και εκπαίδευση εμπειρογνωμόνων τουρισμού και εμπλεκόμενων φορέων σε θέματα τοπικής και περιφερειακής πολιτικής, οικονομίας και κοινωνικής ευημερίας, για τη βέλτιστη χάραξη πολιτικής στον τουρισμό.
  5. Ενσωμάτωση του τουρισμού στον εθνικό αναπτυξιακό σχεδιασμό (συμπληρωματικότητα με αγροδιατροφή, περιβάλλον, πολιτισμό, εκπαίδευση, υγεία).
  6. Ολιστική αναβάθμιση της τουριστικής εμπειρίας με έμφαση στην φιλοξενία, τις μεταφορές, την προσβασιμότητα και τις υποδομές.

4. Μέτρα και Προτάσεις Πολιτικής

Πολιτική 1: Νέα Στρατηγική Διακυβέρνηση για τον Τουρισμό

  • Αναμόρφωση του Υφυπουργείου Τουρισμού με θεσμοθέτηση στρατηγικού σχεδιασμού 10ετίας, με KPIs, benchmarking και ετήσιο reporting.
  • Δημιουργία Συμβουλίου Βιώσιμου Τουρισμού, με συμμετοχή δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και της κοινωνίας πολιτών.
  • Συνεργασία Υφυπουργείου Τουρισμού με Υπουργείο Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων, με στόχο την ανάπτυξη σύγχρονου δικτύου δημόσιων συγκοινωνιών που να εξυπηρετεί την τουριστική συνδεσιμότητα, μεταξύ των αστικών δικτύων και των ορεινών/αγροτικών περιοχών.
  • Επαναδιατύπωση της επικοινωνιακής μας πολιτικής σε θέματα τουρισμού και ανάδειξη των 10 πλεονεκτημάτων του κυπριακού τουριστικού προϊόντος:
    1. Κυπριακή φιλοξενία
    2. Ασφαλές περιβάλλον
    3. Επικοινωνία
    4. Πολιτισμική πολυμορφία
    5. Γαστρονομική πολυμορφία
    6. Κρασί
    7. MICE (meetings, incentives, conferences, events)
    8. Ευνοϊκό κλίμα για ολόχρονο τουρισμό
    9. Φυσικός πλούτος
    10. Μικρές αποστάσεις

Πολιτική 2: Αναβάθμιση του Τουριστικού Προϊόντος

  • Έμφαση στον εξειδικευμένο, θεματικό και εμπειρικό τουρισμό, όπως: παραδοσιακή φιλοξενία μέσω αγροτουρισμού, τουρισμός νεολαίας μέσω ξενώνων φιλοξενίας, πολιτιστικός τουρισμός, θρησκευτικός τουρισμός, τουρισμός ειρήνης, γαστρονομικός τουρισμός, οινοτουρισμός, αστροτουρισμός, αθλητικός τουρισμός, γαμήλιος τουρισμός, ιατρικός τουρισμός και τουρισμός ευεξίας.
  • Δημιουργία πιστοποιημένου συστήματος ταξινόμησης τουριστικών προϊόντων ανά αγορά-στόχο (π.χ. wellness, πολιτισμός, συνέδρια, γαστρονομία).
  • Χαρτογράφηση τοπικών τουριστικών αλυσίδων αξίας και επιχορηγήσεις για ανάδειξη ενδοχώρας και ύπαιθρου.
  • Καθιέρωση προτύπων “green-rated” καταλυμάτων, βάσει διεθνών προτύπων (EarthCheck, Green Key).
  • Στήριξη καταλυμάτων ώστε να μπορέσουν να αναβαθμιστούν για να ανταποκρίνονται στις προϋποθέσεις προσβασιμότητας στα άτομα με αναπηρίες.
  • Ανάπτυξη εξειδικευμένων μορφών τουρισμού σε όλη την επικράτεια του νησιού και όχι μόνο σε ενδεδειγμένες τουριστικές ζώνες, με δυνατότητα στην πρωτεύουσα, στην ύπαιθρο και στις ορεινές περιοχές να αναδείξουν τις υπηρεσίες και τα προϊόντα τους και να στηρίξουν μικρομεσαίες επιχειρήσεις και start-ups (όπως αγροτουριστικά καταλύματα και ξενώνες τύπου hostel).
  • Με τις κατάλληλες υποδομές, περιφερειακές και απομονωμένες περιοχές μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για την υποδοχή τουρισμού MICE, αναβαθμίζοντας οικονομικά τις τοπικές κοινότητες, ενώ πολλές περιοχές της υπαίθρου μπορούν να αποτελέσουν προορισμό εκδηλώσεων και φεστιβάλ διεθνούς εμβέλειας.

Πολιτική 3: Επένδυση στις Δεξιότητες και στο Ανθρώπινο Κεφάλαιο

  • Ενίσχυση της Σχολής Διοίκησης Τουρισμού του ΤΕΠΑΚ και σύνδεσής της με επιμέρους σχολές τουριστικών επαγγελμάτων, οι οποίες θα πρέπει να λειτουργούν με γεωγραφική διασπορά.
  • Φορολογικά και ασφαλιστικά κίνητρα για την εργοδότηση Κυπρίων εργαζομένων στον τουριστικό τομέα.
  • Προγράμματα ευαισθητοποίησης για την κυπριακή φιλοξενία και τον ρόλο της στην εμπειρία του επισκέπτη.
  • Επίτευξη κοινωνικής βιωσιμότητας μέσω της ισότητας των φύλων και της προστασίας των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρίες, στα πλαίσια τόσο της διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού του τουριστικού κλάδου, όσο και της εξυπηρέτησης των τουριστών.

Πολιτική 4: Εποχική Επέκταση και Ανθεκτικότητα

  • Κίνητρα για εκτός αιχμής λειτουργία καταλυμάτων, μουσείων, μεταφορικών συνδέσεων και θεματικών δραστηριοτήτων.
  • Στοχευμένες στρατηγικές συνεργασίες με διοργανωτές ταξιδιών για διαμόρφωση πακέτων σε περιόδους χαμηλής ζήτησης.
  • Προγράμματα Cruise and Stay / Cruise and Fly με ενεργή προώθηση της Κύπρου ως hub στην Ανατολική Μεσόγειο.

Πολιτική 5: Ψηφιακή και Πράσινη Μετάβαση στον Τουρισμό

  • Ανάπτυξη τουριστικού ψηφιακού διδύμου (Digital Twin) για τη λήψη αποφάσεων βάσει δεδομένων (π.χ. μοντέλο TIM – Tourism 4.0).
  • Εισαγωγή πλατφόρμας δεδομένων επισκεψιμότητας για διαχείριση χωρητικότητας και συντονισμό προσφορών/ζήτησης.
  • Πιλοτική εφαρμογή πράσινων tokens και πιστοποιητικών περιβαλλοντικής συμπεριφοράς για τουρίστες (π.χ. DOTI/CIT).
  • Προσφορά βιώσιμων και περιβαλλοντικά ουδέτερων επιλογών σίτισης, διαμονής και αναψυχής σε κάθε τουρίστα τόσο σε αστικά όσο και σε υπαίθρια κέντρα, με ταυτόχρονη στροφή υποδομών φιλοξενίας στην πράσινη ανάπτυξη και τη χρήση ΑΠΕ.

Είμαστε αποφασισμένοι να αναθεωρήσουμε ένα τουριστικό μοντέλο που εξαντλεί τους φυσικούς πόρους της χώρας και καθιστά την οικονομία της υπερβολικά εξαρτημένη από ένα περιορισμένο και επισφαλές πρότυπο τουρισμού. Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε ένα νέο τουριστικό οικοσύστημα: ανθεκτικό, αξιοπρεπές, συμπεριληπτικό και ωφέλιμο για όλους.

Το μέλλον της κυπριακής τουριστικής βιομηχανίας είναι εξαιρετικά υποσχόμενο. Είναι μια οικονομική δραστηριότητα με ανθεκτικότητα και δυνατότητες εξέλιξης, η οποία με τους κατάλληλους μηχανισμούς θα μπορέσει να στηρίξει, να εκπαιδεύσει και να αναδείξει τους επαγγελματίες της. Είναι ταυτόχρονα και ένα κοινωνικό φαινόμενο με παγκόσμια συνδεσιμότητα, ανταλλαγή απόψεων και πρακτικών και με τη δυνατότητα να συνεισφέρει άμεσα στην κοινωνική ευημερία και ισότητα του τόπου.

Η εξέλιξη του κυπριακού τουριστικού προϊόντος στη βέλτιστή του μορφή είναι επιστημονικά, ρεαλιστικά και μεθοδικά υλοποιήσιμη. Είναι υποχρέωση των εμπλεκόμενων φορέων χάραξης πολιτικής να το αναδείξουν και, κατ’ επέκταση, προσωπική μας προτεραιότητα για την επερχόμενη πενταετία.

 

  1. Αξιολογική Τοποθέτηση/Όραμα

Είναι κοινώς αποδεκτό ότι η Υγεία αποτελεί σημαντικό συντελεστή ποιοτικής διαβίωσης. Η επένδυση στην υγεία θεωρείται διεθνώς ως ένας από τους βασικούς μοχλούς ανάπτυξης και ευημερίας. Στην Ευρώπη, η προώθηση της καλής υγείας αποτελεί αναπόσπαστη διάσταση των στόχων της στρατηγικής «Ορίζοντας- Ευρώπη» για μια έξυπνη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη.

Το Κίνημά μας επιδιώκει τη δημιουργία μιας οικονομικά ευημερούσας, δίκαιης και αξιοπρεπούς κοινωνίας. Στο πεδίο της υγείας, το όραμά μας είναι ένα καθολικά προσβάσιμο, δημόσιο σύστημα υγείας υψηλής ποιότητας, που λειτουργεί με διαφάνεια, αποτελεσματικότητα και κοινωνική ευαισθησία.

Η υγεία δεν είναι εμπόρευμα, αλλά θεμέλιο της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της κοινωνικής συνοχής. Δεν αποτελεί παροχή, αλλά ατομικό ανθρώπινο δικαίωμα και ταυτόχρονα κοινό αγαθό, που θεμελιώνει την ανθρωποκεντρική ανάπτυξη. Επιδιώκουμε ένα κοινωνικό κράτος που: θέτει την υγεία στο κέντρο της στρατηγικής του, θωρακίζει τον ΟΚΥπΥ και τον ΟΑΥ από κομματικές και οικονομικές εξαρτήσεις· και επενδύει στη φροντίδα για τα παιδιά, τους ηλικιωμένους, τους χρόνιους ασθενείς και τα άτομα με αναπηρίες, λαμβάνοντας, παράλληλα, ειδικά μέτρα για τις γυναίκες (πχ για γυναικολογικούς καρκίνους), την εγκυμοσύνη και τη μητρότητα. Μας ενδιαφέρει, επίσης, η διασφάλιση της χωρίς αδικαιολόγητες καθυστερήσεις πρόσβασης για όλους σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας και αξιοπρεπή υγειονομική περίθαλψη, όπου τα λάθη θα αποφεύγονται και, στην περίπτωση που συμβαίνουν, θα αξιολογούνται ώστε εάν απαιτείται να λαμβάνονται διορθωτικά μέτρα και, εάν υπάρχουν ευθύνες, να αποδίδονται.    

  1. Ανάλυση της Υφιστάμενης Κατάστασης

Το ΓεΣΥ αποτέλεσε ένα ιστορικό βήμα στη δημιουργία κοινωνικού κράτους στην Κύπρο, ωστόσο οι θεσμοί που το υλοποιούν (ΟΑΥ και ΟΚΥπΥ ως η ραχοκοκαλιά του συστήματος παρόχων υγείας) δεν λειτουργούν με βάση τις βέλτιστες πρακτικές, και, όχι μόνον δεν υπηρετούν τη διαφάνεια και τη λογοδοσία που απαιτείται, αλλά αντίθετα εμφανίζουν σοβαρά προβλήματα, καταχρήσεις και παθογένειες.

Κρίσιμα προβλήματα:

  • ΟΑΥ:
  • Συνεχής και ραγδαία αύξηση δαπανών, χωρίς αντίστοιχη αύξηση ποιότητας. Σε ορισμένους μάλιστα τομείς υπάρχει υποβάθμιση ποιότητας.
  • Ελλιπείς μηχανισμοί ελέγχου και απουσία αποτρεπτικών μηχανισμών κρουσμάτων καταχρήσεων.
  • Αδιαφάνεια στις πληρωμές προς τους παρόχους υγείας και φαινόμενα αμοιβών προς ιατρούς που εκφεύγουν κατά πολύ του λογικού μέτρου.
  • Ελλιπείς μηχανισμοί αξιολόγησης ποιότητας παρεχομένων υπηρεσιών.
  • Ανεπαρκείς υπηρεσίες τμημάτων επειγόντων περιστατικών στα ιδιωτικά νοσηλευτήρια.
  • Αδυναμία στη διοίκηση και διεύθυνση.
  • Προβλήματα έλλειψης ανταγωνισμού  στα ιδιωτικά νοσηλευτήρια
    • ΟΚΥπΥ:Σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία (2022–2024):
  • Έχει σοβαρότατες ελλείψεις διοικητικής επάρκειας, συγκρούσεις συμφερόντων, αδιαφάνεια και αδυναμία μετάβασης σε ανταγωνιστικό περιβάλλον.
  • Οι δαπάνες αυξάνονται, η επισκεψιμότητα μειώνεται, χωρίς ορατή προοπτική απεξάρτησης από την κρατική στήριξη.
  • Η ύπαρξη ισχυρών δημόσιων νοσηλευτηρίων είναι κρίσιμηγια να αποφευχθεί η δημιουργία ολιγοπωλίων, καθώς μεγάλα ιδιωτικά νοσηλευτήρια αγοράζονται από ομίλους που συγκεντρώνουν ισχύ εντός και εκτός ΓεΣΥ.
    • Έλλειψη φροντίδας για τις ευάλωτες ομάδες:
  • Δεν υπάρχει συνεκτική και εξειδικευμένη πολιτική για παιδιά,χρόνιους ασθενείς, ηλικιωμένους, άτομα με αναπηρίες, κατοίκους απομακρυσμένων περιοχών.
    • Ψηφιακή καθυστέρηση:
  • Το Πληροφοριακό Σύστημα Υγείας παραμένει ημιτελές, χωρίς διαλειτουργικότητα και αξιοποίηση δεδομένων.
  • Η Κύπρος είναι από τις λίγες χώρες που δεν έχει ακόμα εφαρμόσει πλήρως τον ηλεκτρονικό φάκελο ασθενών. Πρόκειται για σημαντική υστέρηση, η οποία πρέπει οπωσδήποτε να αντιμετωπισθεί. Τα οφέλη από τη χρήση ηλεκτρονικού φακέλου ασθενούς σε όλο το σύστημα της δημόσιας υγείας είναι εξόχως σημαντικά.

 

  • Ιατρικό Απόρρητο:

Παραμένει πλήρως διατρητό.  Ενδεικτικά, η χορήγηση φαρμάκων σε ένα φαρμακείο λαμβάνει χώρα με μια απαράδεκτη διαδικασία “ουράς”, όχι εμπιστευτικότερη από αγορά προϊόντων σε κατάστημα, όπου τα φάρμακα που λαμβάνει ο ασθενής τού παραδίδονται σε κοινή θέα, σε όποιον παρευρίσκεται.

  • Απουσία ελέγχου της ψευδοϊατρικής/ παραεπιστήμης:

Η αυξανόμενη προβολή «εναλλακτικών» ή «φυσικών» θεραπειών και συμπληρωμάτων καθιστά αναγκαία μια πολιτική που θα ενισχύει την αξιόπιστη ενημέρωση των πολιτών. Κάθε άτομο έχει δικαίωμα πρόσβασης σε τέτοια προϊόντα και πρακτικές, εφόσον αυτό γίνεται με πλήρη κατανόηση των ορίων και της τεκμηρίωσής τους. Το κράτος οφείλει να διασφαλίζει ένα σαφές και διαφανές πλαίσιο πληροφόρησης, όπου οι πολίτες γνωρίζουν ποιοι ισχυρισμοί είναι επιστημονικά τεκμηριωμένοι και ποιοι όχι. Μόνο μέσα από την ενίσχυση της γνώσης και της υπεύθυνης ενημέρωσης μπορεί να προστατευθεί η ελευθερία επιλογής, αλλά και η δημόσια υγεία.

  1. Πολιτικές Θέσεις / Στόχοι
  2. Καθολική και ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας. Αυτό απαιτεί ποιοτικές και γεωγραφικά αποκεντρωμένες υπηρεσίες εντός ΓεΣΥ, που θα παρέχουν επαρκείς επιλογές για τους ασθενείς, ανάλογα με τις ανάγκες και τις προτιμήσεις τους. Προς τον σκοπό αυτό απαραίτητη είναι η διασφάλιση επάρκειας ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού μέσω ειδικών κινήτρων για στελέχωση αγροτικών και ορεινών περιοχών, καθώς και η διασύνδεση της υγείας με την ανώτερη εκπαίδευση.
  3. Ανθρώπινο Δυναμικό και Εκπαίδευση

Η επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο ενός βιώσιμου συστήματος υγείας.

  • Εθνικός προγραμματισμός ιατρικών ειδικοτήτων και εξειδικεύσεων, στη βάση τεκμηριωμένων αναγκών, ώστε να αποφεύγονται ελλείψεις ή υπερπροσφορά σε κρίσιμους τομείς. Ο προγραμματισμός αυτός δεν περιορίζει την ελευθερία επιλογής των επαγγελματιών, αλλά βασίζεται σε αξιόπιστα δεδομένα και κίνητρα, ώστε οι νέοι γιατροί να λαμβάνουν ενημερωμένες αποφάσεις και το σύστημα υγείας να διατηρεί ισορροπία στις ειδικότητες.
  • Αξιολόγηση επαγγελματιών υγείας που λαμβάνει υπόψη τόσο την τρέχουσα όσο και τη συνεχιζόμενη εκπαίδευσή τους, ενθαρρύνοντας τη δια βίου μάθηση και την επαγγελματική εξέλιξη. Η αξιολόγηση και η συνεχιζόμενη εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας θα λαμβάνονται υπόψη τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Στόχος δεν είναι η γραφειοκρατική επιβολή, αλλά η κατοχύρωση ενιαίων προτύπων ποιότητας και η επιβράβευση της συνεχούς επαγγελματικής ανάπτυξης.
  • Ενδυνάμωση ιατρών πρώτης γραμμής και εντατικής θεραπείας, με θεσμοθετημένες διαδικασίες αξιολόγησης και ιεράρχησης περιστατικών (triage), διεθνώς αποδεκτές πρακτικές και νομική προστασία, ώστε να αποφεύγεται η αμυντική ιατρική.
  • Κίνητρα επαναπατρισμού Κυπρίων ιατρών, για αξιοποίηση της εμπειρίας και της εξειδίκευσης τους στο δημόσιο σύστημα υγείας.
    1. Εκ βάθρων εξυγίανση του ΓεΣΥ,το οποίο, ως το καθολικό σύστημα ασφάλισης υγείας, στο οποίο καταλήγουν τεράστια, συνεχώς αυξανόμενα, ποσά από τις εισφορές του κράτους, των εργαζομένων και των εργοδοτών, θα πρέπει να αξιοποιεί τα διαθέσιμα κονδύλια για τη διασφάλιση εξαιρετικής ποιότητας υπηρεσιών.

Εξέταση, έστω με καθυστέρηση, της επιστημονικά απαιτούμενης εκπαίδευσης και σχετικών νόμων περί προσόντων για την άσκηση του ρόλου του Προσωπικού Ιατρού, προβαίνοντας σε διορθωτικές ενέργειες, αν χρειάζεται.

Ιχνηλάτηση των όποιων αποκλίσεων της άσκησης ιατρικής, στη βάση του νόμου, διεθνών πρακτικών και της ιατρικής δεοντολογίας, για λόγους ευθύνης έναντι στους ασθενείς, πρόληψη της διάβρωσης σε πολλαπλά επίπεδα αλλά και μη αδικίας ή στρέβλωσης του ρόλου και τρόπου άσκησης των κρίσιμων συναφών ειδικοτήτων της Ειδικής Παθολογίας και Γενικής (Οικογενειακής) Ιατρικής.

Φαινόμενα αθέμιτης κερδοσκοπίας που προσβάλλει τον θεσμό των ιατρών και άλλων παρόχων υγείας θα πρέπει να παταχθούν.

  1. Διατήρηση και ενίσχυση των δημόσιων νοσηλευτηρίων του ΟΚΥπΥ,ώστε με οικονομική αυτονομία και χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση των φορολογούμενων πολιτών,  να αποτελούν σοβαρή ποιοτική επιλογή για τους ασθενείς, και όχι λύση υποδεέστερη των ιδιωτικών νοσηλευτηρίων, όπως συμβαίνει σήμερα συχνά.

Οι κλινικές των δημόσιων νοσηλευτηρίων που σήμερα ανταγωνίζονται επάξια τα ιδιωτικά νοσηλευτήρια, αποδεικνύουν ότι τούτο είναι εφικτό. Η ποιοτική ενίσχυση των δημόσιων νοσηλευτηρίων είναι αναγκαία για αποτροπή ολιγοπωλίων και διασφάλιση επιλογών για όλους. Για τη διασφάλιση της ενίσχυσης αυτής και της οικονομικής βιωσιμότητας θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν εργαλεία διοίκησης ολικής ποιότητας, να μετατραπούν τα δημόσια νοσηλευτήρια σε πανεπιστημιακά και να εισαχθούν δείκτες απόδοσης, συνδεδεμένοι με κίνητρα. Αυτό, με τη σειρά του, σημαίνει υψηλού επιπέδου επαγγελματική διοίκηση.

  1. Θεσμική ανασυγκρότησηΟΚΥπΥ και ΟΑΥ με σύγχρονα μοντέλα διακυβέρνησης.
  2. Δημιουργία ειδικών Κέντρων Υγείας για παιδιά, αναβάθμιση Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας και ανάπτυξη εξειδικευμένων υπηρεσιών για χρόνιους ασθενείς και άτομα με αναπηρίες, με έμφαση στην πρόληψη, την κοινοτική φροντίδακαι την κατ’ οίκον υποστήριξη.
  3. Ψηφιακός μετασχηματισμόςτης υγείας με στόχο την αποδοτικότητα και τη διαφάνεια.
  4. Επένδυση στην πρόληψηκαι την πρωτοβάθμια φροντίδα.
  5. Ενεργή συμμετοχή των πολιτώνκαι κοινωνικός έλεγχος του συστήματος.
  6. Όσον αφορά το «τι συνιστά ποιότητα», προσδιορισμός ενός ελάχιστου, συμφωνημένου πλαισίου και σημείου αναφοράς – standard of care – με βάση διεθνώς αποδεκτές πρακτικές. Τυχόν μείζονες αποκλίσεις να εκλύουν θεσμοθετημένα αντανακλαστικά ελέγχου.
  7. Πλήρης συμμόρφωση με τους κώδικες προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
  8. Ειδικότερα Μέτρα και Προτάσεις Πολιτικής

Πολιτική 1: Εξυγίανση και Βιωσιμότητα του ΓεΣΥ

  • Θέσπιση διαφανών μηχανισμών ελέγχου δαπανών και καταπολέμησης των καταχρήσεων και της προκλητής ζήτησης, με πρόνοιες τόσο για τους παρόχους όσο και για τους ασθενείς. Η υπερβολική χρήση υπηρεσιών πρέπει να αποθαρρύνεται μέσω μηχανισμών όπως:
  • Βελτίωση/επέκταση των δεικτών ποιότητας και συστηματικής αξιολόγησης, που να καλύπτουν τους ουσιαστικότερους τομείς των καλύτερων πρακτικών, βάση προτύπων χωρών αιχμής.  Διαφοροποίηση αμοιβών των νοσηλευτηρίων με βάση δείκτες απόδοσης και ασφάλειας.
  • Επέκταση της εφαρμογής ποιοτικών δεικτών (KPIs) που συνδέονται με τις πληρωμές προς παρόχους υγείας, ώστε οι πόροι να κατευθύνονται στην ποιοτική φροντίδα και όχι στην προκλητή ζήτηση.
  • Έλεγχος της προκλητής ζήτησης μέσω αξιολόγησης της συνταγογράφησης, των παραπομπών και του κόστους ανά ιατρό, αλλά και μέσω μηχανισμών που αποθαρρύνουν την υπερβολική ή αχρείαστη χρήση υπηρεσιών από τους ίδιους τους ασθενείς.
  • Εισαγωγή κινήτρων και αποτρεπτικών μηχανισμών ώστε τα ιδιωτικά νοσηλευτήρια να ενισχύσουν, όπου υπάρχουν, και να δημιουργήσουν, όπου δεν υπάρχουν, ποιοτικά τμήματα επειγόντων περιστατικών.
  • Ενίσχυση του ρόλου του προσωπικού ιατρού ως «φίλτρο» παραπομπών σε ειδικούς και εξειδικευμένες εξετάσεις (gatekeeping). Μεταξύ άλλων, τούτο μπορεί να ευοδωθεί με τη θέσπιση ειδικής ομάδας για εκκίνηση διαδικασιών εντόπισης προβληματικών συμπεριφορών δικαιούχων που κοστίζουν στην υγεία ή την οικονομία του ευρύτερου κοινού.
  • Αναπροσαρμογή της συμπληρωμής (co-payments) μετά από καθορισμένο αριθμό επισκέψεων ή εξετάσεων, για καλλιέργεια κουλτούρας σωστής χρήσης και όχι υπερχρήσης ή κατάχρησης του ΓεΣΥ. Ταυτόχρονα, πρόβλεψη για εξαιρέσεις, που θα αποσκοπούν στην προστασία κοινωνικά ευάλωτων ομάδων, όπως είναι οι λήπτες κοινωνικών ή αναπηρικών επιδομάτων, οι χαμηλοσυνταξιούχοι και οι άνεργοι, καθώς και οι χρόνιοι ασθενείς και τα άτομα με αναπηρίες.
  • Υιοθέτηση κλινικών πρωτοκόλλων και οδηγιών τεκμηριωμένης ιατρικής, όπως τα Γερμανικά S3-Guidelines και άλλα διεθνή πρότυπα, με προσαρμογή τους στις ανάγκες της Κύπρου.
  • Θεσμοθέτηση ανεξάρτητης πολυεπιστημονικής ομάδας με συμμετοχή ιατρών, που να ελέγχει τον ΟΑΥ σε κάθε επίπεδο, με ισχύ επιβολής ορθότητας, κάτω από αυστηρές διαδικασίες διαφάνειας, αξιοκρατίας, και εμπεριστατωμένης πρακτικής.
  • Παρακολούθηση εξαγορών ιδιωτικών νοσηλευτηρίων από μεγάλους ομίλους και εισαγωγή πρόσθετων και ειδικών ελέγχων αποτροπής διεπιδοτήσεων σε ομίλους εταιρειών που κατέχουν ταυτόχρονα νοσηλευτήρια εντός και εκτός ΓεΣΥ.
  • Πλήρης διαφάνεια στις αμοιβές των νοσηλευτηρίων και των άλλων παρόχων που είναι νομικά πρόσωπα (περιλαμβανομένων των εφαρμοστέων τιμών μονάδος). Για τα φυσικά πρόσωπα (ιατρούς) για τα οποία εγείρονται θέματα προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, θα μπορούν να δημοσιεύονται  ανωνυμοποιημένα δεδομένα.
  • Δημιουργία συμμαχιών κι ανοικτή επικοινωνία με την ιατρική κοινότητα, στη βάση του ενιαίου στόχου της αξιοκρατίας, ποιότητας, διαφάνειας, επιβράβευσης και περαιτέρω ενθάρρυνσης εκείνων που ευσυνείδητα ασκούν το λειτούργημά τους, και οι οποίοι, δυστυχώς, αντί να ενισχύονται από το σύστημα και να κινητοποιούνται σε περαιτέρω βελτιστοποίηση και θωράκισή του, βρίσκονται αντιμέτωποι με δυσβάστακτα αντικίνητρα. Οι ίδιοι οι ευσυνείδητοι ιατροί, ως ο ακρογωνιαίος λίθος της Υγείας, θα αποτελέσουν και το αυριανό θεμέλιο της εξυγίανσης του συστήματος.
  • Υποχρεωτική λογοδοσία και τεκμηρίωση ότι κάθε αδειοδοτημένη ιατρική πρακτική βασίζεται σε εμπεριστατωμένες μελέτες. Κατάργηση ατεκμηρίωτων πρακτικών

Πολιτική 2: Διακυβέρνηση ΟΑΥ και ΟΚΥπΥ

  • Αναδιάρθρωση της διοικητικής δομής του ΟΚΥπΥ και του ΟΑΥ με ανεξαρτησία από κομματικές ή ιδιωτικές επιρροές και σύνθεση των διοικητικών συμβουλίων (ΔΣ) στη βάση βέλτιστων πρακτικών εταιρικής διακυβέρνησης.Η σημερινή πρακτική της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων δεν συνάδει με τις βέλτιστες πρακτικές εταιρικής διακυβέρνησης, σύμφωνα με τις οποίες τα μέλη του ΔΣ θα πρέπει να είναι άτομα με την απαιτούμενη γνώση και τεχνοκρατική επάρκεια. Ωστόσο η κοινωνική συμμετοχή δεν πρέπει να εξοβελισθεί. Εκπρόσωποι των οργανώσεων ασθενών και ενδιαφερόμενα άτομα επιλεγόμενα με κλήρωση θα μπορούν να συμμετέχουν. Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να αναζητηθούν οι άριστες πρακτικές διεθνώς τρόποι διακυβέρνησης από τις υγειονομικά προηγμένες χώρες (π.χ. Σκανδιναβικές, Γαλλία, Καναδάς, κ.λπ.).  
  • Θέσπιση κρίσιμων δεικτών απόδοσης (KPIs)για τη διοίκηση.
  • Καθιέρωση ισχυρών συστημάτων εσωτερικού ελέγχουκαι ενίσχυση της Επιτροπής Ελέγχου.
  • Ενίσχυση του εποπτικού ρόλου του Υπουργείου Υγείας.
  • Το Υπουργείο Υγείας πρέπει να έχει ενισχυμένο και θεσμοθετημένο εποπτικό ρόλο πάνω στον ΟΑΥ και τον ΟΚΥπΥ, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι δύο οργανισμοί υπηρετούν τον στρατηγικό σχεδιασμό του κράτους και όχι επιμέρους συμφέροντα.
  • Η εποπτεία αυτή θα πρέπει να βασίζεται σε τεκμηριωμένους δείκτες απόδοσης, σε ετήσιες δημόσιες εκθέσεις και σε δυνατότητα παρέμβασης όταν υπάρχουν αποκλίσεις από τους στόχους πολιτικής.
  • Ο ρόλος του Υπουργείου δεν θα είναι μικροδιοικητικός αλλά καθαρά στρατηγικός και ρυθμιστικός, με στόχο τη διασφάλιση της ποιότητας, της διαφάνειας και της κοινωνικής ανταποδοτικότητας του ΓεΣΥ.

Πολιτική 3: Ενίσχυση και Αναβάθμιση Δημόσιων Νοσηλευτηρίων και ΟΚΥπΥ

  • Μετατροπή των δημόσιων νοσηλευτηρίων σε αυτόνομους οργανισμούς. Προς τούτο, οι σημερινοί διευθυντές των νοσοκομείων να αναβαθμιστούν σε Διευθύνοντες Συμβούλους (ΔΣ, CEO) με ουσιαστική διοικητική και οικονομική αυτονομία. Κάθε ΔΣθα διαχειρίζεται τον προϋπολογισμό, το προσωπικό και την καθημερινή λειτουργία του νοσοκομείου, λογοδοτώντας μέσω συγκεκριμένων δεικτών απόδοσης (KPIs). Ο ΟΚΥπΥ θα πάψει να ασκεί άμεση διοίκηση στα νοσοκομεία και θα περιοριστεί στον εποπτικό ρόλο: καθορισμός στόχων, διανομή πόρων, έλεγχος ποιότητας και αξιολόγηση αποτελεσμάτων.
  • Η ίδρυση πανεπιστημιακών νοσοκομείωναποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για την εκπαίδευση, την έρευνα και τη βελτίωση της ποιότητας των δημόσιων νοσηλευτηρίων, που θα πιέσει προς τα πάνω και την ποιότητα γενικότερα στο  ΓεΣΥ. Η θεσμική τους κατοχύρωση και η πιλοτική αναβάθμιση υφιστάμενων νοσοκομείων  θα επιτρέψει τη σύνδεση με τα πανεπιστήμια, την ενίσχυση της ιατρικής έρευνας και καινοτομίας, τη συνεχιζόμενη κατάρτιση του προσωπικού και την αξιοποίηση της τηλεϊατρικής για απομακρυσμένες περιοχές. Μέσα από μνημόνια συνεργασίας και ηλεκτρονική διασύνδεση με πανεπιστημιακά νοσοκομεία χωρών αιχμής, μπορούν να μεταφερθούν διεθνείς βέλτιστες πρακτικές σε θέματα επείγουσας παρέμβασης, ελέγχου ποιότητας και ψηφιακής υγείας, με διαρκή αξιολόγηση και διαφάνεια.
  • Μεταφορά και λειτουργία από χώρα αιχμής της εμπειρογνωμοσύνης του θεσμού και λειτουργίας της Ομάδας Επείγουσας Παρέμβασης (RRT), με προεκτάσεις στον τομέα βελτίωσης της ποιότητας.
  • Επέκταση και ενίσχυση των υφιστάμενων Κέντρων Υγείας ώστε να καταστούν αποτελεσματικά Κέντρα Υγείας Πρώτης Επαφής (ΚΥΠΕ),ως διακριτές δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας. Στόχος είναι η αποσυμφόρηση των ΤΑΕΠ (αφού πολλές φορές πολίτες επισκέπτονται τα ΤΑΕΠ για να παρακάμψουν μακρές λίστες αναμονής σε εξωτερικά ιατρεία)  και η ισότιμη πρόσβαση των πολιτών σε βασικές υπηρεσίες υγείας. Θα λειτουργούν με σαφώς καθορισμένες αρμοδιότητες, επαρκή στελέχωση με κίνητρα για προσωπικό, ψηφιακή διασύνδεση με τα νοσοκομεία και λογοδοσία μέσω δεικτών απόδοσης (KPIs).
  • Εφαρμογή εργαλείων διοίκησης ολικής ποιότητας και benchmarking με διεθνή πρότυπα και εισαγωγή δεικτών απόδοσης που να είναι συνδεδεμένοι με κίνητρα, καθώς και επενδύσεις σε τεχνολογία, υποδομές και εκπαίδευση προσωπικού για υψηλού επιπέδου φροντίδα, που θα οδηγούν στην ενίσχυση του ρόλου τους, ως αντιστάθμισμα απέναντι στους μεγάλους ιδιωτικούς ομίλους.

Πολιτική 4: Αναβάθμιση Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας και Δημιουργία Εξειδικευμένων Δομών για Ευάλωτες Ομάδες

Α. Ψυχική Υγεία

  1. Ξενώνες Ψυχικής Υγείας μη-κατασταλτικού χαρακτήρα

Δημιουργία ξενώνων/ενδιάμεσων δομών φιλοξενίας που βασίζονται στην κοινοτική φροντίδα και προωθούν την αποϊδρυματοποίηση και την αυτονομία του ατόμου, όπως προνοείται στην Εθνική Στρατηγική Ψυχικής Υγείας 2025-2028, αλλά δεν έχει ξεκινήσει. Απαιτείται εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας, ώστε να καθίσταται διακριτός ο ρόλος των διάφορων συναρμόδιων Υπηρεσιών που έχουν την ευθύνη στέγασης και κοινωνικής υποστήριξης των ατόμων με ψυχική αναπηρία ή προβλήματα ψυχικής υγείας, με πλήρη σεβασμό στα δικαιώματά τους.

  1. Ανάπτυξη ολοκληρωμένων κοινοτικών δομών
  2. Επέκταση των κοινοτικών υπηρεσιών ψυχικής υγείας, με κοινοτικούς νοσηλευτές και ομάδες που θα δραστηριοποιούνται σε τοπικό επίπεδο (ομάδες κινητής υποστήριξης, κέντρα ημέρας, εξειδικευμένα κέντρα ημέρας παιδιών και εφήβων), ώστε η φροντίδα να παρέχεται στο σπίτι ή την κοινότητα και όχι σε νοσοκομειακές ή ιδρυματικές δομές. Απαιτείται άμεση τροποποίηση της νομοθεσίας, ώστε να ρυθμίζεται η παροχή κοινοτικής ψυχιατρικής νοσηλείας (σχετικό νομοσχέδιο εκκρεμεί από το 2017).Ψηφιακές και τηλε-υπηρεσίες ψυχολογικής στήριξης

Δημιουργία θεσμοθετημένων ψηφιακών εφαρμογών για πρόληψη, ψυχοεκπαίδευση και αξιολόγηση, πέρα από τις αποσπασματικές υφιστάμενες γραμμές βοήθειας.

 

 

  1. Εξειδικευμένη εκπαίδευση προσωπικού

Θέσπιση εθνικών προγραμμάτων πιστοποιημένης εκπαίδευσης για επαγγελματίες ψυχικής υγείας (σύμφωνα με WHO mhGAP), που έχουν εξαγγελθεί αλλά δεν εφαρμόστηκαν.

  1. Αναθεώρηση διαδικασία ακούσιας νοσηλείας ψυχικών ασθενών

Αυτή τη στιγμή, κατά την προβλεπόμενη στη νομοθεσία διαδικασία ακούσιας/υποχρεωτικής ψυχιατρικής εξέτασης ή και νοσηλείας, το επηρεαζόμενο πρόσωπο υπόκειται σε ιατρική πράξη, περιορισμό της ελευθερίας του και υποχρεωτική νοσηλεία, χωρίς να την έχει επιζητήσει το ίδιο και χωρίς να συναινεί. Η διαδικασία αυτή, η οποία βασίζεται στον εξαναγκασμό, είναι κατ’ αρχήν ασύμβατη με τα πρότυπα προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων και, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, έχει κριθεί από τη νομολογία ότι δεν κατοχυρώνει το δικαίωμα του ατόμου σε ακρόαση καθ’ όλη τη διαδικασία. Απαιτείται αναθεώρηση της σχετικής νομοθεσίας, που θα προβλέπει επαρκείς διαδικαστικές εγγυήσεις για την τήρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων του προσώπου και την προστασία της αξιοπρέπειάς του, ως προσώπου, ως ασθενούς και ως ατόμου με αναπηρία.

Β. Χρόνιες Παθήσεις, Αναπηρίες & Άτομα Τρίτης Ηλικίας

  1. Κέντρα Διά Βίου Φροντίδας & Κέντρα Αριστείας

Δημιουργία πολυθεματικών κέντρων για χρόνιες παθήσεις και αναπηρίες, που θα παρέχουν συνδυασμένη ιατρική, ψυχολογική και κοινωνική στήριξη. Η σύσταση τους προβλέπεται σε μελέτες και στρατηγικές, αλλά δεν έχει προχωρήσει.

  1. Συστηματική Κατ’ Οίκον Φροντίδα

Οργάνωση εθνικού προγράμματος κατ’ οίκον φροντίδας από νοσηλευτές, φυσιοθεραπευτές και κοινωνικούς λειτουργούς, με αξιοποίηση τηλεϊατρικής. Υπάρχουν πιλοτικές προσπάθειες, αλλά όχι καθολική εφαρμογή.

  1. Θεσμοθέτηση Άτυπων Φροντιστών

Δημιουργία θεσμικού πλαισίου αναγνώρισης ανεπίσημων φροντιστών, με προγράμματα κατάρτισης, ψυχοκοινωνική στήριξη και «respite care». Έχει αναγνωριστεί ως κενό, αλλά δεν υπάρχει σήμερα οργανωμένη πολιτική.

  1. Πρόληψη και προσυμπτωματικός έλεγχος

Υιοθέτηση και εφαρμογή διεθνών πρωτοκόλλων (π.χ. European Cancer Screening Guidelines, USPSTF, European Screening Guidelines) και αναθεώρηση υφισταμένων πολιτικών σε σχέση με προληπτικούς και προσυμπτωματικούς ελέγχους, ώστε να συνάδουν με τα πρωτόκολλα αυτά και να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες και τα ιατρικά δεδομένα, και όχι σε σκοπιμότητες εξοικονόμησης.

 

 

  1. Εξαρτήσεις:
  2. Εφαρμογή/αυστηροποίηση νομοθεσιών και ενίσχυση στήριξης εξαρτημένων προσώπων. 
  3. Ειδική προσοχή σε: κάπνισμα -ενεργητικό, παθητικό, ανηλίκων-, αλκοόλ, σχολικό περιβάλλον, συνάφεια με πρόληψη εγκλήματος

Πολιτική 5: Ψηφιακός Μετασχηματισμός και Διαφάνεια

  • Πλήρης υλοποίηση του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Υγείας (ΟΠΣΥ) με διασύνδεση όλων των παρόχων.
  • Ανάπτυξη πλατφορμών δεδομένων για real-time παρακολούθηση ποιότητας, κόστους και ικανοποίησης.
  • Εφαρμογή αλγορίθμων εντοπισμού ανωμαλιών (υπερσυνταγογράφηση, προκλητή ζήτηση).
  • Δημιουργία ηλεκτρονικού φακέλου ασθενούς που ακολουθεί τον πολίτη σε κάθε δομή υγείας.
  • Υποχρεωτική δημοσιοποίηση στατιστικών δεικτών και κόστους ανά πάροχο.

Πολιτική 6: Έλεγχος και Συμμετοχή Πολιτών

  • Καθιέρωση συστηματικού διοικητικού και κλινικού ελέγχου(medical audit) για όλες τις υπηρεσίες του ΓεΣΥ, δημόσιες και ιδιωτικές, με στόχο τη συνεχή βελτίωση της ποιότητας, τη συμμόρφωση με τα πρότυπα και την πρόληψη λαθών ή δόλιων πρακτικών. Οι διαδικασίες ελέγχου θα είναι ανεξάρτητες και διαφανείς, με πλήρη σεβασμό στα επαγγελματικά δικαιώματα των ιατρών και το δικαίωμα ακρόασης. Η εξασφάλιση υπηρεσιών ιατρών για τους ελέγχους θα γίνεται με τρόπο που διασφαλίζει το αμερόληπτο της διαδικασίας (π.χ. μίσθωση υπηρεσιών ιατρών που δεν ασκούν την ιατρική στην Κύπρο).
  • Θέσπιση κλιμακωτών πειθαρχικών και οικονομικών κυρώσεωνμόνο για επαναλαμβανόμενες ή σοβαρές παραβάσεις, με fast-track αλλά δίκαιες και τεκμηριωμένες διαδικασίες. Παράλληλα, καθιέρωση προγραμμάτων επιμόρφωσης και επαναξιολόγησης παρόχων, ώστε ο έλεγχος να έχει πρώτιστα εκπαιδευτικό και βελτιωτικό χαρακτήρα και όχι τιμωρητικό. Δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας αξιολόγησης παρόχων από ασθενείς, με ανωνυμοποιημένα και εποπτευόμενα δεδομένα, ώστε να ενισχύεται η διαφάνεια χωρίς να δημιουργείται πεδίο στοχοποίησης.

 

 

1. Αξιακή Τοποθέτηση/ Όραμα

Το όραμά μας για τους Απόδημους Κυπρίους είναι να αποτελέσουν ενεργούς και ουσιαστικούς “πρεσβευτές” της Κύπρου διεθνώς — ως ανθρώπινο, πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό κεφάλαιο που ενισχύει την επιρροή και τη συνοχή της πατρίδας μας. Οι Απόδημοι αποτελούν επίσης κρίσιμο πυλώνα της εξωτερικής πολιτικής και θεμέλιο ανάπτυξης διακρατικών σχέσεων και πρέπει να αισθάνονται ότι το κράτος τους αναγνωρίζει, τους υποστηρίζει και συνεργάζεται μαζί τους για το κοινό καλό της πατρίδας. Στόχος μας είναι να δημιουργηθεί ένα σύστημα αμοιβαίας στήριξης και συνεργασίας.

  1. Ανάλυση της Υφιστάμενης Κατάστασης

2.1 Κατανομή & Προφίλ

Η κυπριακή διασπορά είναι ευρέως διασπαρμένη σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο (~300,000), η Ευρώπη (~120,000), η Αυστραλία (~90,000), η Αμερική και ο Καναδάς (~50,000) και η Νότια Αφρική (~50,000). Το Ηνωμένο Βασίλειο, λόγω της ιστορικής σχέσης με την Κύπρο και της γεωγραφικής εγγύτητας, αποτελεί τον βασικό πυρήνα δραστηριότητας και δικτύωσης των Κυπρίων στο εξωτερικό. Η Υπάτη Αρμοστεία της Κύπρου και άλλες διπλωματικές αποστολές παρέχουν υπηρεσίες στους απόδημους, αλλά απαιτείται ψηφιακός εκσυγχρονισμός και αναβάθμιση των υποδομών.

Η Εθνική Ομοσπονδία Κυπρίων στο Ηνωμένο Βασίλειο, που εκπροσωπεί περίπου 300,000 Κύπριους, έχει σημαντική επιρροή στην πολιτική σκηνή, συμμετέχοντας ενεργά στις διαδικασίες του βρετανικού κοινοβουλίου. Ωστόσο, δεν υπάρχει στρατηγικό σχέδιο προώθησης της διασποράς της Κύπρου, κάτι που άλλες χώρες (π.χ. Ινδία, Φιλιππίνες, Αλβανία) έχουν υιοθετήσει επιτυχώς.

2.2 Θέσεις και Δράσεις

Υφίστανται θεσμικά όργανα όπως η Εθνική Ομοσπονδία Κυπρίων ΗΒ, που εκπροσωπεί ~80 τοπικές οργανώσεις και αποτελεί σημαντικό δίκτυο διπλωματικής πίεσης προς τη βρετανική κυβέρνηση. Οι Απόδημοι διατηρούν ισχυρή πολιτική παρουσία, με συμμετοχή σε δημοτικά συμβούλια και στο βρετανικό κοινοβούλιο. Υπάρχει διασπορά ενεργή σε οργανώσεις, σχολεία, θρησκευτικούς και αθλητικούς φορείς.

2.3 Υφιστάμενη Κρατική Δομή και Υποστήριξη

Η σχέση των αποδήμων με το κράτος παραμένει αποσπασματική. Η Εθνική Στρατηγική για τη Διασπορά (2023–2028) θέτει βάσεις για πολιτιστική διασύνδεση και επαγγελματική δικτύωση, αλλά απουσιάζει η συστηματική στρατηγική για συμμετοχή σε διεθνείς οργανισμούς, δικτύωση επιστημόνων και νεοφυών επιχειρήσεων. Οι Πρεσβείες και τα Προξενεία παρέχουν στους απόδημους βασικές υπηρεσίες, χωρίς όμως εκσυγχρονισμένες ψηφιακές δυνατότητες.

2.4 Διεθνείς Βέλτιστες Πρακτικές

Διάφορες χώρες έχουν αναπτύξει στοχευμένες πολιτικές για την ενίσχυση της σχέσης τους με τη διασπορά. Η Ινδία εφαρμόζει το σύστημα “Overseas Citizenship of India” προσφέροντας ειδικά δικαιώματα σε απόδημους, ενώ διοργανώνει ετήσια συνέδρια δικτύωσης με την κυβέρνηση. Οι Φιλιππίνες λειτουργούν το Commission on Filipinos Overseas (CFO), το οποίο προωθεί κοινωνική προστασία και προγράμματα επιστροφής ταλέντων. Η Αλβανία έχει συστήσει το Εθνικό Συμβούλιο Διασποράς και παρέχει φορολογικά κίνητρα σε απόδημους επενδυτές. Η Ιρλανδία υποστηρίζει οργανώσεις αποδήμων μέσω του Emigrant Support Programme και ψηφιακών πλατφορμών σύνδεσης.

Σε διεθνές επίπεδο, ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (IOM), διακυβερνητικός οργανισμός του ΟΗΕ, προωθεί την ένταξη της διασποράς στις εθνικές αναπτυξιακές στρατηγικές μέσω εργαλείων όπως το “Diaspora Mapping”, τα προγράμματα επιστροφής επιστημόνων και τη δημιουργία θεσμικών σημείων επαφής σε υπουργεία. Παράλληλα, η πρωτοβουλία “EU Global Diaspora Facility” της Ε.Ε. συγκεντρώνει καινοτόμες πρακτικές από 24 χώρες, με έμφαση σε υποτροφίες, mentoring, δικτύωση ταλέντων, ενίσχυση πολιτιστικής ταυτότητας και ψηφιακές υπηρεσίες υποστήριξης αποδήμων.

  1. Πολιτικές Θέσεις / Στόχοι
  • Προώθηση  της υπόθεσης της Κύπρου διεθνώς μέσω οργανωμένων δικτύων αποδήμων και φίλων της Κύπρου σε κυβερνήσεις, κοινοβούλια και διεθνείς οργανισμούς.
  • Υποστήριξη των συμφερόντων της κυπριακής διασποράς στις χώρες διαμονής μέσω θεσμικών και διπλωματικών σχέσεων, παρέχοντας προστασία και εκπροσώπηση σε διεθνές επίπεδο.
  •  Ενεργή συμμετοχή των αποδήμων στην πολιτική και κοινωνική ζωή της Κύπρου, ενσωματώνοντάς τους σε συμβουλευτικά όργανα και ψηφιακές πλατφόρμες.
  • Ειδική μέριμνα για τη νεότερη γενιά και για τους επαναπατρισθέντες Κυπρίους.
  1. Μέτρα και Προτάσεις Πολιτικής

Πολιτική 1: Ολοκληρωμένο Στρατηγικό Πλαίσιο Διασποράς

  • Αναθεώρηση και εφαρμογή της Εθνικής Στρατηγικής με προτεραιότητες σε θεσμικές δομές, τοπικά σημεία επαφής, και συντονισμό με τις ομοσπονδίες αποδήμων.
  • Δημιουργία Εθνικού Μητρώου Αποδήμων με κατηγοριοποίηση ανά γενιά, τομέα και προσβασιμότητα σε δημόσιες υπηρεσίες.
  • Ενίσχυση και θεσμοθέτηση της Παγκόσμιας Συντονιστικής Επιτροπής Κυπρίων της Διασποράς, με μετατροπή της σε Συμβούλιο Κυπριακής Διασποράς με διαρκή συμβουλευτικό ρόλο προς την κυβέρνηση. Συμμετοχή των οργανισμών ΠΟΜΑΚ (Παγκόσμια Ομοσπονδία Αποδήμων Κυπρίων), ΠΣΕΚΑ (Παγκόσμια Συντονιστική Επιτροπή Κυπριακού Αγώνα), NEPOMAK (Νεολαία Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Αποδήμων Κυπρίων), καθώς και εκπροσώπων επιστημονικών, επαγγελματικών και πολιτιστικών φορέων της διασποράς.
  • Προώθηση/υποστήριξη του πάγιου αιτήματος των αποδήμων που είναι κάτοχοι περιουσιών στα κατεχόμενα για συμμετοχή σε τυχόν δημοψήφισμα για λύση του Κυπριακού, έστω και εάν δεν είναι εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους λόγω μη μόνιμης διαμονής στην Κύπρο. Αυτό είναι μια δίκαιη προσέγγιση δεδομένου ότι κατέχουν περιουσίες στα κατεχόμενα.
  • Προώθηση του αιτήματος των αποδήμων που δεν έχουν μόνιμη διαμονή στην Κύπρο και δεν θεωρούνται εγγράψιμοι στους εκλογικούς καταλόγους, να έχουν λόγο και εκπροσώπηση στην κυπριακή βουλή. Είμαστε ανοικτοί στην εξέταση διάφορων επιλογών ως προς το ποιοι εκ των αποδήμων θα έχουν τέτοιο δικαίωμα εκπροσώπησης, και ποια μορφή θα έχει η εκπροσώπηση αυτή (πχ κανονική βουλευτική έδρα ή εκπροσώπηση στο μοντέλο εκπροσώπησης των θρησκευτικών ομάδων κ.λπ.)

Πολιτική 2: Οικονομική & Επαγγελματική Δικτύωση

  • Φορολογικά και χρηματοδοτικά κίνητρα για επενδύσεις από Κυπρίους της διασποράς που θα είναι σύμφωνα με το ευρωπαϊκό δίκαιο κρατικών ενισχύσεων, για επενδύσεις σε καινοτόμες, νεοφυείς και παραγωγικές δραστηριότητες.
  • Δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας “Diaspora Connect” για επαγγελματική και επιστημονική δικτύωση, mentoring και χρηματοδότηση.

Πολιτική 3: Θεσμική Παρουσία & Διεθνής Δικτύωση

  • Ενεργός υποστήριξη υποψηφιοτήτων Κυπρίων για διεθνείς οργανισμούς και forums.
  • Συστηματική συνεργασία κράτους με οργανώσεις αποδήμων σε επίπεδο πρεσβειών και υπουργείων.

Πολιτική 4: Πολιτιστική Ταυτότητα & Νέα Γενιά

  • Διεύρυνση των προγραμμάτων NEPOMAK (NDCP, NCCT) με κρατική στήριξη.
  • Ανάπτυξη γλωσσικών και πολιτιστικών προγραμμάτων, συνεργασίες με πανεπιστήμια και πολιτιστικά ιδρύματα.
  • Προσέλκυση μαθητών της Διασποράς για φοίτηση στα δημόσια πανεπιστήμια της Κύπρου
  • Τακτικά “Youth Diaspora Forums” στην Κύπρο με θεματολογία καινοτομίας, πολιτισμού και πολιτικής συμμετοχής.

Πολιτική 5: Επαναπατρισμός και Επανένταξη του Ανθρώπινου Κεφαλαίου της Διασποράς

Η πρωτοβουλία της Κυβέρνησης για την επιστροφή Κυπρίων υψηλής κατάρτισης από το εξωτερικό αποτελεί, κατ’ αρχήν, μια θεμιτή και αναγκαία κατεύθυνση πολιτικής, ιδιαίτερα υπό το φως των δυσμενών δημογραφικών εξελίξεων και της μακροχρόνιας διαρροής επιστημονικού δυναμικού. Ωστόσο, στην παρούσα της μορφή, η πρωτοβουλία εμφανίζει κενά, ασάφειες και δομικές αδυναμίες, καθώς εστιάζει περισσότερο σε επικοινωνιακά εργαλεία και λιγότερο στη δημιουργία των πραγματικών συνθηκών που θα καθιστούσαν την επιστροφή βιώσιμη και ελκυστική.

Η εμπειρία δείχνει ότι οι Κύπριοι της διασποράς δεν επιστρέφουν λόγω συνθημάτων, αλλά όταν διαπιστώνουν ότι υπάρχουν:

  • πραγματικές επαγγελματικές προοπτικές,
  • αξιοκρατία,
  • θεσμική σοβαρότητα,
  • και περιβάλλον επιστημονικής και επαγγελματικής εξέλιξης.

α. Δημιουργία πραγματικών θέσεων – όχι απλώς “πλατφορμών”

Η επιστροφή των νέων της διασποράς προϋποθέτει τη δημιουργία συγκεκριμένων, ποιοτικών θέσεων εργασίας:

  • στη δημόσια υπηρεσία,
  • στον ιδιωτικό τομέα,
  • στην εκπαίδευση,
  • στις υπηρεσίες υγείας,
  • και κυρίως στα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα.

Οι θέσεις αυτές πρέπει να καλύπτονται κατ’ εξαίρεση μέσω στρατηγικών, διεθνών και απολύτως αξιοκρατικών διαδικασιών, περιλαμβανομένου στοχευμένου head-hunting για τους πλέον άριστους της διασποράς. Η προσέλκυση ταλέντου δεν μπορεί να γίνεται με τους ίδιους μηχανισμούς που αναπαράγουν τη μετριότητα.

β. Αξιοκρατία ως προϋπόθεση επιστροφής

Καμία πολιτική «επιστροφής μυαλών» δεν μπορεί να πετύχει όσο:

  • η κομματοκρατία,
  • το «μέσον»,
  • η άνιση μεταχείριση,
  • και η ατιμωρησία της διαφθοράς

παραμένουν κυρίαρχα χαρακτηριστικά του συστήματος.

Η διασφάλιση αδιάβλητων διαδικασιών προσλήψεων, προαγωγών και συμμετοχής σε συμβούλια και επιτροπές, με ίσες ευκαιρίες για όλους τους Κυπρίους, αποτελεί κεντρικό πυλώνα πολιτικής brain gain και όχι δευτερεύον ζήτημα. Αυτά σχετίζονται απόλυτα με τη θεματική της Αναθέσμισης.

γ. Έρευνα, καινοτομία και επιστημονική αριστεία

Για να επιστρέψουν οι πλέον καταξιωμένοι επιστήμονες της διασποράς, απαιτείται:

  • συστηματική αύξηση της εθνικής δαπάνης για έρευνα και καινοτομία,
  • δημιουργία συνθηκών ερευνητικής κουλτούρας και διεθνούς ανταγωνιστικότητας,
  • διαφανή και ανταγωνιστικά προγράμματα χρηματοδότησης.

Προτείνεται η θέσπιση προγραμμάτων προσωρινής επιστροφής (3–5 έτη) για νέους επιστήμονες της διασποράς, με αξιοκρατική επιλογή, που θα τους επιτρέπουν:

  • να εργαστούν και να ερευνήσουν στην Κύπρο,
  • να ενταχθούν σταδιακά στο οικοσύστημα,
  • και να διεκδικήσουν μόνιμη θέση μέσω ανοιχτών διαδικασιών.

δ. Από το “brain gain” στη θεσμική ανανέωση

Η επιστροφή ανθρώπινου κεφαλαίου δεν είναι μόνο οικονομική ή αναπτυξιακή πολιτική· είναι πολιτική θεσμικής ανανέωσης και δημοκρατικής ποιότητας. Χωρίς ένα κράτος που λειτουργεί αξιόπιστα, δίκαια και προβλέψιμα, καμία στρατηγική επιστροφής δεν μπορεί να είναι βιώσιμη.

ε. Συμπέρασμα

Η επιστροφή των Κυπρίων της διασποράς δεν επιτυγχάνεται με καμπάνιες, αλλά με αλλαγή κανόνων.

Μόνο μέσα από:

  • αξιοκρατία,
  • επένδυση στην έρευνα,
  • πραγματικές ευκαιρίες,
  • και θεσμική αξιοπιστία

μπορεί η Κύπρος να μετατρέψει το brain drain σε brain gain με διάρκεια και ουσία.

Πολιτική 6: Κοινωνική Προστασία & Υπηρεσίες

  • Ψηφιακός εκσυγχρονισμός των προξενικών υπηρεσιών.
  • Διευκόλυνση προσώπων που δεν διαμένουν σε πόλεις όπου υφίστανται προξενικές αρχές για διαδικτυακή προώθηση αιτημάτων τους (π.χ. για κτήση ιθαγένειας, εγγραφή στους εκλογικούς καταλόγους, έκδοση εγγράφων ταυτότητας κλπ)
  • Δίκτυο παροχής πληροφόρησης για συντάξεις, υγειονομική κάλυψη, κοινωνικά δικαιώματα κλπ.
  • Τροποποίηση υφιστάμενων νομοθεσιών, οι οποίες, έχοντας θέσει ως κριτήριο για την απόκτηση κοινωνικών δικαιωμάτων, μία περίοδο προηγούμενης διαμονής στην Κυπριακή Δημοκρατία, αποκλείουν πολλούς απόδημους από την πρόσβαση στα εν λόγω δικαιώματα.

 

Ευρωπαϊκή πολιτική

  1. Αξιακή Τοποθέτηση/ Όραμα

Το ΑΛΜΑ αντιλαμβάνεται τη συμμετοχή της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση όχι ως παθητική ένταξη σε μια υπερεθνική οντότητα, αλλά ως στρατηγική επιλογή με σκοπό τη δημιουργία μιας πολιτείας που θεμελιώνεται στον κοινωφελή ορθολογισμό, την κοινωνική δικαιοσύνη και την αξιοπρέπεια για όλες και όλους.

Το ΑΛΜΑ τάσσεται σθεναρά υπέρ της αποτελεσματικής και ουσιαστικής συμμετοχής της Κύπρου στην Ε.Ε. και θεωρεί ότι η  Κύπρος θα πρέπει να αξιοποιήσει περισσότερο τη ιδιότητα της ως μέλος της ΕΕ, να γίνει πιο αξιόπιστο και ενεργό μέλος στον καθορισμό των ευρωπαϊκών στόχων και αποφάσεων και να αξιοποιήσει καλύτερα τα ειδικά χαρακτηριστικά και τα προτερήματά της.

Πιστεύουμε πως η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να λειτουργεί ως χώρος αλληλεγγύης, θεσμικής ποιότητας και συλλογικής προόδου – και ότι η Κύπρος πρέπει να συμμετέχει ενεργά και αξιόπιστα σε αυτή την πορεία. Θέλουμε μια Κύπρο με στρατηγική στόχευση και αξιόπιστους θεσμούς, που συμβάλλει με ιδέες και πρωτοβουλίες στους ευρωπαϊκούς προσανατολισμούς, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις σχέσεις με τη Νότια Γειτονία, την κοινωνική συνοχή, την περιφερειακή ανάπτυξη και την καινοτομία.

  1. Ανάλυση της Υφιστάμενης Κατάστασης

Η υφιστάμενη παρουσία της Κυπριακής Δημοκρατίας στα ευρωπαϊκά όργανα χαρακτηρίζεται από αποσπασματική συμμετοχή και περιορισμένη στρατηγική εμβέλεια:

Η συμμετοχή της Κύπρου εστιάζει κυρίως σε θέματα Κυπριακού ή σε άμεσες εθνικές προτεραιότητες, χωρίς συστηματική παρουσία σε άλλους σημαντικούς τομείς. Η περιορισμένη αυτή συμμετοχή στερεί από την Κύπρο την ευκαιρία να ενισχύσει τη θέση της μέσω συμμαχιών με άλλα κράτη μέλη και να αναπτύξει μια πιο εποικοδομητική στρατηγική σε τομείς όπως η εξωτερική πολιτική και η ανάπτυξη συνεργασιών στην ΕΕ, καθώς και να διευρύνει τον ρόλο της, αποκομίζοντας και η ίδια περισσότερα οφέλη και πλεονεκτήματα..  Αξίζει να σημειωθεί ότι, η Μόνιμη Αντιπροσωπεία στις Βρυξέλλες δεν αξιοποιείται στο έπακρο για την τοποθέτηση Κυπρίων σε θέσεις ευθύνης στην ΕΕ, ούτε καλλιεργείται επαρκώς η επαφή με το κυπριακό ανθρώπινο δυναμικό στις Βρυξέλλες, σε αντίθεση με άλλες χώρες που προχωρούν σε στοχευμένες ενέργειες για την ενίσχυση της παρουσίας τους στην ΕΕ μέσω εκπαιδευτικών και ενημερωτικών δράσεων.

Η Κύπρος υστερεί σε υλοποίηση ευρωπαϊκών πολιτικών. Για παράδειγμα, κατατάσσεται στη 16η θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών ως προς την εφαρμογή του κεκτημένου της Ενιαίας Αγοράς. Αυτό αποδεικνύεται και από την αργή ενσωμάτωση των ευρωπαϊκών οδηγιών στο εθνικό δίκαιο, συχνά μετά την εκπνοή των προθεσμιών.

Δεν υπάρχει αξιοποίηση των μηχανισμών benchmarking και ανοικτού συντονισμού που προσφέρει η ΕΕ για τη βελτίωση εθνικών πολιτικών (π.χ. μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ενεργειακή μετάβαση).

Το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) για την περίοδο 2028-2034 αναμένεται να καθορίσει τις προτεραιότητες της ΕΕ, όπως τα ποσά που θα διατεθούν σε τομείς όπως η άμυνα και η οικονομική ανάπτυξη. Οι επερχόμενες διαπραγματεύσεις για το ΠΔΠ 2028–2034 αναμένεται να είναι από τις πιο κρίσιμες στην ιστορία της ΕΕ, λόγω της πιθανής ανακατανομής πόρων προς την άμυνα. Η απόφαση του ΝΑΤΟ το 2025 για την αύξηση των αμυντικών δαπανών θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό και το μέλλον της ΕΕ, γεγονός που καθιστά τη στρατηγική της Κύπρου στο πεδίο αυτό ιδιαίτερα σημαντική. Η Κύπρος δεν έχει μέχρι σήμερα προετοιμαστεί θεσμικά για να επηρεάσει τη διαδικασία διαπραγμάτευσης, ενώ θα αναμενόταν να ενισχύσει τη στρατηγική της θέση ώστε να επηρεάσει τις διαπραγματεύσεις και να διασφαλίσει τις κατάλληλες χρηματοδοτήσεις για τα εθνικά της συμφέροντα.

Η Πολιτική Γειτονίας της ΕΕ, ειδικά προς τις χώρες της Νότιας Μεσογείου, καταρρέει, ενώ η Κύπρος δεν προβάλλει στρατηγικές πρωτοβουλίες ως φυσικός γείτονας και κράτος-μέλος πρώτης γραμμής. Στον αντίποδα, οι σχέσεις της ΕΕ με χώρες της Ανατολικής Ευρώπης έχουν ενισχυθεί Η Κύπρος πρέπει να αξιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση και να αναλάβει ηγετικό ρόλο στην ΕΠΓ, ιδιαίτερα όσον αφορά τις χώρες της Νότιας Μεσογείου, με σκοπό να ενισχύσει τις στρατηγικές συνεργασίες στην περιοχή και να συμβάλει στην ανασύνθεση της πολιτικής της ΕΕ προς αυτές τις χώρες. Η αναγκαιότητα μιας ισχυρής στρατηγικής προσέγγισης και η αξιοποίηση της γεωγραφικής θέσης καθιστούν την Κύπρο έναν απαραίτητο πυλώνα για την πολιτική της ΕΕ στην περιοχή.

Στο πλαίσιο της Προεδρίας της Κύπρου στο Συμβούλιο της ΕΕ το πρώτο εξάμηνο του 2026, η χώρα θα έχει την ευκαιρία να ενισχύσει την παρουσία της στην ΕΕ, αλλά το πρόγραμμα και οι προτεραιότητες έχουν ήδη συμφωνηθεί από την Τριάδα των Προεδριών. Ωστόσο, η Κύπρος πρέπει να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία αυτή για να ενισχύσει την επιρροή της σε σημαντικά θέματα της ΕΕ.

  1. Πολιτικές Θέσεις / Στόχοι

Το ΑΛΜΑ θέτει ως βασικούς στόχους της ευρωπαϊκής πολιτικής:

  • Την ενεργό και συνεκτική συμμετοχή της Κύπρου στη διαμόρφωση ευρωπαϊκών πολιτικών με θεσμική συνέπεια και ικανότητα συμμαχιών.
  • Τη μετατροπή της κυπριακής παρουσίας στις Βρυξέλλες σε στρατηγικό εργαλείο πολιτικής επιρροής, με αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού και της τεχνογνωσίας των Κυπρίων.
  • Την καθιέρωση της Κύπρου ως κράτους-μέλους που σέβεται, υλοποιεί και πρωτοπορεί στην εφαρμογή του ευρωπαϊκού δικαίου.
  • Την ανάληψη ηγετικού ρόλου στην αναδιαμόρφωση της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας προς τον Νότο, με γνώμονα τη βιώσιμη ανάπτυξη, τις ανθρώπινες ελευθερίες και τη συνεργασία.
  • Τη θεσμική προετοιμασία της Κυπριακής Δημοκρατίας για τη διεκδίκηση των συμφερόντων της στις διαπραγματεύσεις του ΠΔΠ 2028–2034.

Το ΑΛΜΑ θεωρεί ότι η  Κύπρος θα πρέπει να αναβαθμίσει συνολικά τη συμμετοχή της στα ευρωπαϊκά δρώμενα, λαμβάνοντας υπόψη και το παράδειγμα της πολύ επιτυχημένης παρουσίας της Μάλτας, η οποία παρόλο που είναι ακόμα πιο μικρό κράτος μέλος από την Κύπρο διαδραματίζει ένα σημαντικό ρόλο στις Βρυξέλλες.

  1. Μέτρα και Προτάσεις Πολιτικής

Πολιτική 1: Στρατηγική Αναβάθμιση της Κυπριακής Συμμετοχής στην ΕΕ

Ορισμός Κεντρικού Φορέα Συντονισμού της Συμμετοχής στην Ε.Ε. (υπό τη μορφή Υφυπουργείου ή Γενικής Γραμματείας), με βασικές αρμοδιότητες την παρακολούθηση των όσων εξελίσσονται σε επίπεδο Ε.Ε., την ιεράρχηση των στόχων και των προτεραιοτήτων, τον έλεγχο της συμμόρφωσης και της τήρησης των προθεσμιών και γενικά τον καλύτερο συντονισμό της Μόνιμης Αντιπροσωπείας με το κεντρικό κράτος (υπουργεία, βουλή και  νομική υπηρεσία), καθώς και με τον/την εκάστοτε Κύπριο/α Επίτροπο και τα μέλη μας στο Ευρωκοινοβούλιο. Απώτερος στόχος: η εκπροσώπηση της Κύπρου στα ευρωπαϊκά όργανα και διαδικασίες να μην είναι τυπική και διεκπεραιωτική, αλλά συντονισμένη, στοχευμένη, ουσιαστική και αποτελεσματική.

Στα πλαίσια αυτά, υιοθέτηση και υλοποίηση ανά πενταετία Εθνικής Στρατηγικής για την Ευρωπαϊκή Πολιτική με οριζόντια συμμετοχή και ετήσια αξιολόγηση.

Ενίσχυση του ρόλου της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Κύπρου στις Βρυξέλλες στην προώθηση Κυπρίων σε θέσεις κλειδιά της ΕΕ, καθώς και στην πιο αποτελεσματική αξιοποίηση των γνώσεων και της εμπειρίας των Κυπρίων που εργάζονται σε ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα για τη διαμόρφωση πολιτικής στρατηγικής. Περαιτέρω, ε

Σύσταση κυπριακού EU Talent Program για προετοιμασία και στήριξη Κυπρίων που στοχεύουν σε θέσεις στην ΕΕ.

Θέσπιση μηχανισμού συμμετοχής των πανεπιστημίων και think tanks στη διαμόρφωση των κυπριακών θέσεων και για την ανάπτυξη και ενίσχυση των ευρωπαϊκών θέσεων της Κύπρου.

Πολιτική 2: Επανασχεδιασμός της Πολιτικής Γειτονίας με Πρωτοβουλία της Κύπρου

Πρωτοβουλία για νέο Ευρω-Μεσογειακό Σύμφωνο με αιχμές: εκσυγχρονισμός των Συμφωνιών Σύνδεσης, ενίσχυση επιχειρηματικών δεσμών, διαχείριση μετανάστευσης με νόμιμες οδούς, καινοτομία στην ενεργειακή συνεργασία.

Δημιουργία Ευρωπαϊκού Κέντρου Νότιας Γειτονίας στη Λευκωσία με τη συμμετοχή think tanks και πανεπιστημίων από τη Μεσόγειο.

Η Κύπρος θα πρέπει να προωθήσει και να παίξει κύριο ρόλο στην αναβάθμιση της ΕΕ στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας, με στόχους όπως ο εκσυγχρονισμός των Συμφωνιών Σύνδεσης, η ενίσχυση των επιχειρηματικών δεσμών, η υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών και η περιφερειακή συνεργασία μέσω του Global Gateway.

Ανάδειξη της Κύπρου σε κόμβο soft power για την Ανατολική Μεσόγειο, με αιχμές τον πολιτισμό, την εκπαίδευση και την πράσινη ανάπτυξη.

Πολιτική 3: Εθνική Στρατηγική για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) 2028–2034

Ενσωμάτωση προτεραιοτήτων κοινωνικής συνοχής, νησιωτικότητας και πράσινης ανάπτυξης στις διεκδικήσεις της Κύπρου.

Δημόσια διαβούλευση με κοινωνικούς εταίρους και ΜΚΟ για τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις.

Παρακολούθηση των εξελίξεων σε σχέση με την αύξηση των αμυντικών δαπανών και στρατηγική αποφυγή της περιθωριοποίησης χωρών που δεν είναι μέλη του ΝΑΤΟ.

Δημιουργία διακομματικής επιτροπής στη Βουλή που θα δώσει τις κατευθυντήριες διαπραγματευτικές θέσεις στην ομάδα που θα μας εκπροσωπεί, με τις αποφάσεις της επιτροπής να λαμβάνονται κατά πλειοψηφία. Περαιτέρω στρατηγικός συντονισμός με άλλα κράτη μέλη και η ενίσχυση των διπλωματικών σχέσεων θα ενισχύσουν τις διαπραγματευτικές θέσεις της Κύπρου για το ΠΔΠ.

Πολιτική 4: Κυπριακή Προεδρία Συμβουλίου Ε.Ε. και Ζώνη Σένγκεν

Η Κύπρος θα πρέπει να συντονίσει άψογα και να γεφυρώσει διαφορές κατά την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ το 2026, με στόχο την αποτελεσματική προώθηση των συμφωνημένων ευρωπαϊκών στόχων. Η τεχνική προετοιμασία και η ενίσχυση της διπλωματικής δεξιότητας θα είναι κρίσιμες για την επιτυχία της Προεδρίας.

Η Κύπρος θα πρέπει να εξετάσει προσεκτικά την ένταξή της στη Ζώνη Σένγκεν, λαμβάνοντας υπόψη τα πολιτικά και τεχνικά ζητήματα, και να διασφαλίσει ότι το ζήτημα αυτό θα συζητηθεί ανοιχτά με τα πολιτικά κόμματα και τους πολίτες για να προετοιμαστεί για μια τέτοια ενδεχόμενη αλλαγή, χωρίς να δημιουργεί οποιαδήποτε τετελεσμένα επί του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας, που θα νομιμοποιούν ή μονιμοποιούν τη διχοτόμηση.

 

Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων

  1. Αξιολογική Τοποθέτηση/Όραμα

Το Κίνημα μας επιδιώκει τη ριζική αναθέσμιση της χώρας με σκοπό τη δημιουργία μιας δίκαιης, παραγωγικής και κοινωνικά ανθεκτικής πολιτείας. Θέλουμε μια Κύπρο που θα διασφαλίζει αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, ισότητα ευκαιριών, κοινωνική προστασία για όλους και ένα σύστημα διαχείρισης των θεμάτων εργασίας και κοινωνικών ασφαλίσεων που λειτουργεί με διαφάνεια,  βιωσιμότητα και δικαιοσύνη. Όραμά μας είναι μια σύγχρονη αγορά εργασίας και ένα κράτος πρόνοιας που στέκεται δίπλα στον πολίτη, προάγοντας την κοινωνική κινητικότητα, τη συμμετοχή και την εμπιστοσύνη στους θεσμούς.

  1. Ανάλυση της Υφιστάμενης Κατάστασης

Η κυπριακή αγορά εργασίας παρουσιάζει έντονες ανισορροπίες και δυσλειτουργίες. Η μερική απασχόληση, η απουσία καθολικής εφαρμογής συλλογικών συμβάσεων, τα κενά στους ελέγχους ή στην εξέταση καταγγελιών για θέματα ασφάλειας και υγείας στην εργασία, η αδήλωτη εργασία ή ακόμα και η μη βιώσιμη οικονομικά εργασία υπονομεύουν τα εργασιακά δικαιώματα. Παράλληλα, παραμένουν περιορισμένοι οι αποτελεσματικοί μηχανισμοί εξωδικαστικής επίλυσης εργατικών διαφορών και καταγγελιών, ενώ κενά επίσης, παρατηρούνται στην αντιμετώπιση διακρίσεων στην εργασία και στην προστασία θυμάτων εκμετάλλευσης και trafficking.

Το σύστημα κοινωνικών ασφαλίσεων χαρακτηρίζεται από περιορισμένη ανταποδοτικότητα, αναχρονιστικά ανώτατα όρια εισφορών, σοβαρά ελλιπή κάλυψη αυτοεργοδοτουμένων και περιορισμένη διαφάνεια για τους ασφαλισμένους, με αποτέλεσμα μεγάλη μερίδα των εργαζομένων και των συνταξιούχων να αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο της φτώχειας ή της μη αξιοπρεπούς διαβίωσης.

Η γήρανση του πληθυσμού και η μεταβολή της αναλογίας εργαζομένων προς συνταξιούχους δημιουργούν πρόσθετες πιέσεις στη βιωσιμότητα του συστήματος κοινωνικών ασφαλίσεων.

Η υφιστάμενη δομή των αρμόδιων Τμημάτων παραμένει γραφειοκρατική και αναποτελεσματική, με αδυναμία στον εντοπισμό ευάλωτων ομάδων και στην ουσιαστική υποστήριξη τους. Παράλληλα, η Κύπρος υστερεί σημαντικά σε δείκτες ευθυγράμμισης με ευρωπαϊκές βέλτιστες πρακτικές: δεν εφαρμόζει αποτελεσματικά πολιτικές «ευελισφάλειας» (“flexicurity”), παρουσιάζει μικρή κινητικότητα στην αγορά εργασίας και περιορισμένη συμμετοχή σε ευρωπαϊκά δίκτυα καινοτομίας στην κοινωνική πολιτική.

  1. Πολιτικές Θέσεις / Στόχοι
  • Διασφάλιση καθολικής πρόσβασης σε αξιοπρεπή εργασία, προστασίας στην εργασία και δίκαιης κοινωνικής ασφάλισης για όλες και όλους.
  • Προσαρμοσμένη εφαρμογή της αρχής της «ευελισφάλειας», στο πρότυπο της Δανίας και συναφών πολιτικών της ΕΕ, υπό την αυστηρή προϋπόθεση ότι η ευελιξία στην αγορά εργασίας θα συνοδεύεται από ισχυρό και αποτελεσματικό δίκτυ κοινωνικής προστασίας.
  • Ψηφιοποίηση που να βασίζεται σε καλές πρακτικές και εκσυγχρονισμός των Τμημάτων Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, με έμφαση στη διαφάνεια και την αποτελεσματική εξυπηρέτηση.
  • Στήριξη της κοινωνικής κινητικότητας και της επανένταξης των ανέργων σε τομείς εργασίας με προοπτικές ανέλιξης.
  • Καθιέρωση ενός σύγχρονου, ανταποδοτικού και δίκαιου με διαφάνεια συστήματος κοινωνικών ασφαλίσεων.
  • Βελτίωση επάρκειας συντάξεων
  • Ενίσχυση της οικονομικής παιδείας και της κουλτούρας ατομικής αποταμίευσης, ως συμπληρωματικού εργαλείου οικονομικής ασφάλειας των εργαζομένων και ενίσχυσης της βιωσιμότητας του συστήματος κοινωνικών ασφαλίσεων, χωρίς υποκατάσταση της ευθύνης του κοινωνικού κράτους.
  • Εξασφάλιση ισότιμης μεταχείρισης και υποστήριξης αυτοεργοδοτουμένων και εργαζομένων.
  • Ενίσχυση των δικαιωμάτων γονέων, με προσαρμοσμένη και πλήρως υποστηριζόμενη άδεια μητρότητας και πατρότητας.
  1. Μέτρα και Προτάσεις Πολιτικής

Πολιτική 1: Βιώσιμο, Δίκαιο και Επαρκές Σύστημα Κοινωνικών Ασφαλίσεων

Το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΤΚΑ) αποτελεί τον βασικό πυλώνα κοινωνικής προστασίας των εργαζομένων και των συνταξιούχων και θεμελιώδη μηχανισμό κοινωνικής συνοχής. Στρατηγικός στόχος του ΑΛΜΑ είναι η διασφάλιση ενός συστήματος που θα είναι ταυτόχρονα βιώσιμο δημοσιονομικά, επαρκές κοινωνικά και διαφανές θεσμικά.

Διασφάλιση μακροχρόνιας βιωσιμότητας του συστήματος

Το κυπριακό σύστημα κοινωνικών ασφαλίσεων θεωρείται βιώσιμο σε μακροχρόνιο ορίζοντα, σύμφωνα με αναλογιστικές μελέτες και εισηγήσεις διεθνών οργανισμών. Ωστόσο, η βιωσιμότητα αυτή εξαρτάται από δημογραφικές εξελίξεις, την πορεία της αγοράς εργασίας και τη σωστή διαχείριση των αποθεματικών.

Το ΑΛΜΑ υποστηρίζει:

  • Θεσμοθέτηση υποχρεωτικής και τακτικής εκπόνησης αναλογιστικών μελετών με προκαθορισμένη συχνότητα, πλήρη δημοσιοποίηση και υποχρεωτική αξιολόγηση πολιτικών μέτρων στη βάση των ευρημάτων τους.
  • Υιοθέτηση γραπτής πολιτικής χρηματοδότησης του συστήματος, με καθορισμό στόχων, χρονικού ορίζοντα και αξιολόγηση κινδύνων, όπως εισηγείται η αναλογιστική μελέτη της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ – ILO).
  • Δημιουργία μηχανισμού έγκαιρης λήψης διορθωτικών μέτρων μέσω θεσμοθετημένου κοινωνικού διαλόγου.
  • Προσαρμογή του συστήματος στις δημογραφικές και οικονομικές εξελίξεις, διασφαλίζοντας τη διαγενεακή ισορροπία.

Θεσμική προστασία και ορθολογική διαχείριση των αποθεματικών

Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο έχει επισημάνει ότι η απορρόφηση των πλεονασμάτων του ΤΚΑ από την Κεντρική Κυβέρνηση περιορίζει τη δημοσιονομική πειθαρχία και δημιουργεί μελλοντικές υποχρεώσεις έναντι των συνταξιούχων.

Το ΑΛΜΑ προτείνει:

  • Σταδιακή μείωση της εξάρτησης της Κεντρικής Κυβέρνησης από τα πλεονάσματα του ΤΚΑ.
  • Καθορισμό σαφών και διαφανών ορίων κρατικού δανεισμού από το Ταμείο.
  • Κατάρτιση μακροπρόθεσμου σχεδίου εξομάλυνσης και αποπληρωμής των υποχρεώσεων του κράτους προς το ΤΚΑ, με στόχο την ενίσχυση της δημοσιονομικής διαφάνειας και της εμπιστοσύνης των πολιτών.

Εκσυγχρονισμός επενδυτικής πολιτικής του Ταμείου

Η υφιστάμενη επενδυτική πολιτική χαρακτηρίζεται από υψηλή συγκέντρωση σε κρατικούς τίτλους της Κυπριακής Δημοκρατίας, γεγονός που περιορίζει τις αποδόσεις και αυξάνει τη συγκέντρωση κινδύνου. Η ΔΟΕ εισηγείται αναθεώρηση της επενδυτικής στρατηγικής με αύξηση επενδύσεων σε μη κρατικούς τίτλους.

Το ΑΛΜΑ υποστηρίζει:

  • Ανάπτυξη ανεξάρτητης και επαγγελματικής επενδυτικής στρατηγικής στη βάση Asset-Liability Management (ALM).
  • Σταδιακή διαφοροποίηση επενδύσεων σε διεθνείς αγορές, επενδύσεις υποδομών, πράσινη οικονομία και καινοτομία, με αυστηρούς μηχανισμούς διαχείρισης κινδύνου και πλήρη διαφάνεια.
  • Θέσπιση θεσμικού πλαισίου ελέγχου κινδύνου και δημόσιας λογοδοσίας στη διαχείριση αποθεματικών.

Βελτίωση επάρκειας συντάξεων

Κρίσιμο ζήτημα για το κυπριακό συνταξιοδοτικό σύστημα αποτελεί η χαμηλή επάρκεια συντάξεων. Το ποσοστό αναπλήρωσης εισοδήματος (replacement rate) στην Κύπρο εκτιμάται περίπου στο 42%, σημαντικά χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ανέρχεται περίπου στο 58%. Διεθνείς αναλύσεις επισημαίνουν ότι για διασφάλιση αξιοπρεπούς διαβίωσης το σύστημα πρέπει να στοχεύει σε ποσοστό αναπλήρωσης κοντά στο 70%.

Το ΑΛΜΑ προτείνει:

  • Σταδιακή ενίσχυση της επάρκειας των συντάξεων μέσω βελτίωσης των μισθών, αύξησης της παραγωγικότητας, ενίσχυσης της επενδυτικής απόδοσης του ΤΚΑ και ανάπτυξης συμπληρωματικών συνταξιοδοτικών πυλώνων, με στόχο σύγκλισης προς ευρωπαϊκά επίπεδα αξιοπρεπούς διαβίωσης, χωρίς αυτόματη ή οριζόντια αύξηση εισφορών.
  • Στοχευμένες πολιτικές ενίσχυσης χαμηλοσυνταξιούχων.
  • Αναθεώρηση και ενίσχυση του θεσμού του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος για συνταξιούχους με στόχο την αποτελεσματική αντιμετώπιση του κινδύνου φτώχειας στην τρίτη ηλικία.
  • Ανάπτυξη πολυπυλωνικού συνταξιοδοτικού συστήματος που θα συμπληρώνει τον πρώτο πυλώνα κοινωνικών ασφαλίσεων.

Ανάπτυξη συμπληρωματικών συνταξιοδοτικών πυλώνων

Το ΑΛΜΑ υποστηρίζει τη δημιουργία ισχυρού δεύτερου και τρίτου πυλώνα ασφάλισης, ώστε να ενισχυθεί το συνολικό συνταξιοδοτικό εισόδημα.

Προτείνουμε:

  • Εισαγωγή συστήματος αυτόματης εγγραφής εργαζομένων σε επαγγελματικά συνταξιοδοτικά σχέδια (auto-enrolment), με δικαίωμα αποχώρησης.
  • Ενίσχυση της φορητότητας συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων μεταξύ εργοδοτών.
  • Δημιουργία στοχευμένων κινήτρων αποταμίευσης, ιδιαίτερα για χαμηλόμισθους και μεσαία στρώματα.
  • Θέσπιση αντικινήτρων πρόωρης ρευστοποίησης συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων.

Ενίσχυση και Εκσυγχρονισμός Ταμείων Προνοίας

Το ΑΛΜΑ αναγνωρίζει ότι τα Ταμεία Προνοίας αποτελούν βασικό πυλώνα συμπληρωματικής ασφάλισης και σημαντικό εργαλείο ενίσχυσης του συνολικού συνταξιοδοτικού εισοδήματος.

Το Κίνημα υποστηρίζει:

  • Ενίσχυση της εποπτείας και της διαφάνειας στη λειτουργία των ταμείων προνοίας.
  • Ενίσχυση της επαγγελματικής διαχείρισης επενδύσεων με σύγχρονες πρακτικές διαχείρισης κινδύνου.
  • Προώθηση της φορητότητας δικαιωμάτων μεταξύ εργοδοτών ώστε να προστατεύονται οι εργαζόμενοι σε μετακινήσεις εργασίας.
  • Περιορισμό πρόωρων εκταμιεύσεων που υπονομεύουν τον συνταξιοδοτικό σκοπό των ταμείων.
  • Καθιέρωση πλήρους ψηφιακής πρόσβασης των εργαζομένων σε πληροφορίες για τις εισφορές, αποδόσεις και μελλοντικά δικαιώματα.
  • Ενθάρρυνση δημιουργίας επαγγελματικών ταμείων ανά κλάδο οικονομικής δραστηριότητας.

Ενίσχυση θεσμικής εποπτείας και διαφάνειας

Η αποτελεσματική λειτουργία του συνταξιοδοτικού συστήματος απαιτεί ισχυρή εποπτεία και λογοδοσία.

Το ΑΛΜΑ εισηγείται:

  • Δημιουργία ανεξάρτητου εποπτικού μηχανισμού για το συνταξιοδοτικό σύστημα.
  • Ενίσχυση της διαφάνειας στη διαχείριση των αποθεματικών του Ταμείου.
  • Πλήρη ενημέρωση των πολιτών για τα συνταξιοδοτικά τους δικαιώματα μέσω ψηφιακών εργαλείων.

Διαγενεακή δικαιοσύνη και κοινωνική ισορροπία

Η μεταρρύθμιση του ΤΚΑ πρέπει να προστατεύει τόσο τους σημερινούς όσο και τους μελλοντικούς εργαζομένους και συνταξιούχους. Το ΑΛΜΑ επιδιώκει ένα σύστημα που κατανέμει δίκαια τα βάρη μεταξύ των γενεών, ενισχύοντας παράλληλα τη συμμετοχή των νέων στην αγορά εργασίας και στο ασφαλιστικό σύστημα.

Συνολικό Όραμα

Το ΑΛΜΑ επιδιώκει τη δημιουργία ενός σύγχρονου και αξιόπιστου συστήματος κοινωνικών ασφαλίσεων που:

  • Διασφαλίζει αξιοπρεπείς και επαρκείς συντάξεις
  • Διαχειρίζεται υπεύθυνα και διαφανώς τα αποθεματικά
  • Προστατεύει τις επόμενες γενιές
  • Ενισχύει την εμπιστοσύνη των πολιτών στο κοινωνικό κράτος.

Πολιτική 2: Εκσυγχρονισμός και Ψηφιοποίηση Τμημάτων Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων

  • Εκσυγχρονισμός και ψηφιακή αναβάθμιση των υπηρεσιών εργασιακής ένταξης του Τμήματος Εργασίας, με ανάπτυξη ολοκληρωμένων ψηφιακών πλατφορμών αντιστοίχισης ανέργων με διαθέσιμες θέσεις εργασίας, εξατομικευμένων σχεδίων επανένταξης και αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των προγραμμάτων απασχόλησης.
  • Καθιέρωση προσωποποιημένης καθοδήγησης ανέργων μέσω συνδυασμού ψηφιακών εργαλείων και συμβούλων απασχόλησης, με έμφαση στην έγκαιρη ανίχνευση κινδύνου ανεργίας και στην προληπτική στήριξη.
  • Ψηφιοποίηση της πρόσβασης των πολιτών σε ατομικούς φακέλους ασφαλισμένων, επιδομάτων και δυναμικών προσομοιώσεων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, περιλαμβανομένης της δημιουργίας ηλεκτρονικού υπολογιστή σύνταξης σε πραγματικό χρόνο, με πλήρη ψηφιακή ενημέρωση των ασφαλισμένων για τη σχέση εισφορών και μελλοντικών παροχών.
  • Προώθηση ψηφιακής διαφάνειας και πρόσβασης των εργαζομένων σε πληροφορίες που αφορούν τα ταμεία προνοίας τους.
  • Διασύνδεση ψηφιακών συστημάτων Τμήματος Εργασίας, Κοινωνικών Ασφαλίσεων και άλλων υπηρεσιών.

Πολιτική 3: Δίκαιη Εργασία και Κοινωνική Ασφάλεια για Όλους

  • Μεταρρύθμιση του πλαισίου κοινωνικών ασφαλίσεων για αυτοεργοδοτουμένους, με στόχο την εξασφάλιση δίκαιης και ανταποδοτικής σχέσης μεταξύ εισφορών και παροχών, στη βάση αναλογιστικών και οικονομικών δεδομένων.
  • Σταδιακή επέκταση της κοινωνικής προστασίας των αυτοεργοδοτουμένων σε τομείς όπως η ασθένεια και η ανεργία, μέσα από βιώσιμα και οικονομικά τεκμηριωμένα μοντέλα εισφορών και παροχών.
  • Καθιέρωση μηχανισμών αυτόματης προσωρινής προστασίας ανέργων σε περιπτώσεις απώλειας εισοδήματος (π.χ. ρυθμίσεις δανειακών υποχρεώσεων και στοχευμένα κοινωνικά μέτρα για καθορισμένο χρονικό διάστημα).
  • Ανάπτυξη πολιτικών μετατροπής επισφαλούς και μερικής απασχόλησης σε σταθερή εργασία με προοπτικές επαγγελματικής εξέλιξης.
  • Σύγχρονη Αγορά Εργασίας με Ισορροπία Ευελιξίας και Ασφάλειας

Προσαρμοσμένη εφαρμογή της αρχής της «ευελισφάλειας» (flexicurity). Η εφαρμογή του μοντέλου προϋποθέτει ότι οποιαδήποτε διευκόλυνση στις διαδικασίες πρόσληψης και αποχώρησης εργαζομένων θα εφαρμόζεται μόνο υπό την αυστηρή προϋπόθεση ότι θα προηγηθεί η ουσιαστική ενίσχυση του κοινωνικού κράτους και των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Η πολιτική αυτή περιλαμβάνει:

  • Ενίσχυση των επιδομάτων ανεργίας ώστε να διασφαλίζεται αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης κατά τη μεταβατική περίοδο μεταξύ εργασιών.
  • Ανάπτυξη προγραμμάτων επανεκπαίδευσης, αναβάθμισης δεξιοτήτων και δια βίου μάθησης.
  • Δημιουργία μηχανισμών ενεργητικής επανένταξης των ανέργων στην αγορά εργασίας.
  • Ενίσχυση των ελέγχων για προστασία εργασιακών δικαιωμάτων και αντιμετώπιση της επισφαλούς εργασίας.
  • Ανάπτυξη ολοκληρωμένης στρατηγικής αντιμετώπισης της αδήλωτης και υποδηλωμένης εργασίας μέσω ενίσχυσης ελέγχων, ψηφιακής διασύνδεσης υπηρεσιών και κινήτρων συμμόρφωσης εργοδοτών.
  • Θεσμική ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου μεταξύ κράτους, εργοδοτών και εργαζομένων.

Θεωρούμε ότι η ευελιξία χωρίς ισχυρό δίκτυο κοινωνικής προστασίας οδηγεί σε απορρύθμιση της εργασίας και αύξηση των ανισοτήτων. Για τον λόγο αυτό, η εφαρμογή της ευελισφάλειας στην Κύπρο μπορεί να προχωρήσει μόνο ως ολοκληρωμένη και ισορροπημένη μεταρρύθμιση που ενισχύει τόσο την οικονομία όσο και την κοινωνική συνοχή.

Πολιτική 4: Στήριξη Οικογένειας, Γονεϊκότητας και Οικονομικής Ανθεκτικότητας Πολιτών

Το ΑΛΜΑ θεωρεί ότι η σύγχρονη αγορά εργασίας πρέπει να συμβαδίζει με την ενίσχυση της οικογένειας, την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος και την οικονομική ανθεκτικότητα των πολιτών.

Το ΑΛΜΑ προτείνει:

  • Αναβάθμιση και ευελιξία των γονεϊκών αδειών με στόχο την ισότιμη κατανομή οικογενειακών ευθυνών και τη διευκόλυνση της επιστροφής στην εργασία.
  • Σταδιακή επέκταση της άδειας γονεϊκότητας μέσω συνδυασμού δημόσιας στήριξης, ευέλικτων μορφών απασχόλησης και κινήτρων προς εργοδότες.
  • Ανάπτυξη πολιτικών συμφιλίωσης επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής, περιλαμβανομένων ευέλικτων ωραρίων και τηλεργασίας όπου αυτό είναι εφικτό.
  • Ενίσχυση της οικονομικής παιδείας των πολιτών σε θέματα αποταμίευσης, ασφαλιστικής πρόνοιας και προσωπικού οικονομικού σχεδιασμού, ως εργαλείου πρόληψης κοινωνικού αποκλεισμού και ενίσχυσης της μακροχρόνιας οικονομικής ασφάλειας.

Πολιτική 5: Θεσμικός Εκσυγχρονισμός και Διακυβέρνηση της Αγοράς Εργασίας

Το ΑΛΜΑ επιδιώκει ένα σύγχρονο και αποτελεσματικό θεσμικό πλαίσιο που να ανταποκρίνεται στις νέες μορφές εργασίας και στις απαιτήσεις της ψηφιακής οικονομίας.

Το ΑΛΜΑ προτείνει:

  • Συστηματική αναθεώρηση και κωδικοποίηση της εργατικής και ασφαλιστικής νομοθεσίας ώστε να καταστεί λειτουργική, κατανοητή και συμβατή με τις νέες μορφές απασχόλησης.
  • Δημιουργία ενιαίου μηχανισμού στρατηγικής παρακολούθησης της αγοράς εργασίας μέσω ανάλυσης δεδομένων, πρόβλεψης δεξιοτήτων και τεκμηριωμένης χάραξης πολιτικής.
  • Θεσμική ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου ως μόνιμου εργαλείου σχεδιασμού μεταρρυθμίσεων στην εργασία και στην κοινωνική ασφάλιση.
  • Ενίσχυση της διαφάνειας και της αξιολόγησης πολιτικών απασχόλησης μέσω δημοσίευσης μετρήσιμων δεικτών αποτελεσματικότητας.

Πολιτική 6: Προστασία Εργασιακών Δικαιωμάτων, Ασφάλεια και Ισότητα στην Εργασία

Το ΑΛΜΑ θεωρεί ότι η ποιοτική εργασία προϋποθέτει ισχυρή προστασία των εργαζομένων, ασφαλείς συνθήκες εργασίας και αποτελεσματικούς μηχανισμούς επίλυσης διαφορών.

Το ΑΛΜΑ προτείνει:

  • Ενίσχυση των μηχανισμών επιθεώρησης εργασίας για πρόληψη εργατικών ατυχημάτων και εφαρμογή κανόνων υγείας και ασφάλειας.
  • Δημιουργία εξωδικαστικών μηχανισμών διαμεσολάβησης για ταχεία εξέταση εργατικών καταγγελιών.
  • Προώθηση κουλτούρας πρόληψης εργατικών ατυχημάτων μέσω εκπαίδευσης και πιστοποίησης επιχειρήσεων
  • Ενίσχυση πολιτικών αντιμετώπισης διακρίσεων στην εργασία λόγω φύλου, ηλικίας, καταγωγής ή αναπηρίας.
  • Ανάπτυξη ολοκληρωμένων πολιτικών πρόληψης και καταπολέμησης της εμπορίας ανθρώπων και εργασιακής εκμετάλλευσης.
  • Προώθηση της διεύρυνσης εφαρμογής συλλογικών συμβάσεων μέσω κοινωνικού διαλόγου και θεσμικών κινήτρων.

Οι έξι αυτές πολιτικές συγκροτούν ένα ολοκληρωμένο νέο κοινωνικό συμβόλαιο εργασίας που συνδυάζει ανάπτυξη, κοινωνική ασφάλεια και θεσμική αξιοπιστία.»

Address

8, Ρήγα Φεραίου & Βασίλη Βρυωνίδη, Libra Chambers 1os & 2ος όροφος 3095 Λεμεσός

99377730

hello@aargyrou.vote

Copyright Alkos Argyrou 2026 © all rights reserved. Designed By Inception Media Agency Ltd